Trộm cắp tài sản dưới 2 triệu có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Trộm cắp tài sản dưới 2 triệu là hành vi xảy ra khá phổ biến và có thể dẫn đến nhiều hậu quả pháp lý khác nhau. Tùy vào tính chất hành vi, tiền án, tiền sự và các tình tiết liên quan, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.

I. Rủi ro pháp lý phổ biến liên quan đến trộm cắp tài sản dưới 2 triệu

Một số rủi ro pháp lý thường gặp gồm:

• Bị xử phạt vi phạm hành chính nếu hành vi chưa đủ yếu tố truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp dù tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng (như đã từng bị xử phạt, có tiền án chưa được xóa, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự...).
• Phải bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu nếu gây mất mát, hư hỏng tài sản.
• Ảnh hưởng đến lý lịch, công việc và các quan hệ xã hội nếu bị xử lý về hành vi trộm cắp.
• Phát sinh tranh chấp, khiếu nại trong quá trình xác định giá trị tài sản, tình tiết vụ việc hoặc trách nhiệm của người vi phạm.

Như vậy, dù giá trị tài sản bị trộm cắp dưới 2 triệu đồng, người thực hiện hành vi vẫn có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tùy theo từng trường hợp cụ thể. Việc xác định đúng tính chất hành vi và căn cứ pháp luật sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

II. Tìm hiểu về trộm cắp tài sản dưới 2 triệu

Để xác định trộm cắp tài sản dưới 2 triệu bị xử lý như thế nào, cần xem xét các yếu tố như hành vi thực hiện, giá trị tài sản, độ tuổi, mục đích và các tình tiết liên quan theo quy định pháp luật.

1. Khái niệm và bản chất pháp lý của hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu được định nghĩa như thế nào?

Trộm cắp tài sản dưới 2 triệu là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị dưới 2.000.000 đồng mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp tài sản.

Về bản chất pháp lý, đây là hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản được pháp luật bảo vệ. Tùy vào giá trị tài sản, nhân thân người vi phạm và các tình tiết cụ thể, người thực hiện có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng theo điểm a khoản 1 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trộm cắp tài sản theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) nếu thuộc các trường hợp luật định.

2. Đâu là các đặc điểm nhận dạng cấu thành hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu trong đời sống hàng ngày?

Hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu thường được nhận diện thông qua các đặc điểm sau:

• Có hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản: Người thực hiện cố ý che giấu hành vi để chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản không biết hoặc không kịp ngăn cản.
• Tài sản thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý hợp pháp của người khác: Người thực hiện không có quyền sử dụng, định đoạt đối với tài sản đó.
• Có mục đích chiếm đoạt tài sản: Người vi phạm mong muốn biến tài sản của người khác thành tài sản của mình hoặc sử dụng trái phép.
• Giá trị tài sản bị chiếm đoạt dưới 2.000.000 đồng: Đây là căn cứ quan trọng để xem xét việc xử lý hành chính hay hình sự.
• Người thực hiện có đủ năng lực chịu trách nhiệm pháp lý: Bao gồm điều kiện về độ tuổi và khả năng nhận thức, điều khiển hành vi theo quy định pháp luật.

Như vậy, không chỉ dựa vào giá trị tài sản, cơ quan có thẩm quyền còn xem xét cách thức thực hiện, mục đích chiếm đoạt và các tình tiết liên quan để xác định hành vi có phải là trộm cắp tài sản hay không.

3. Mục đích và động cơ phạm tội có phải là yếu tố bắt buộc để xác định hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu không? Vì sao?

Mục đích chiếm đoạt tài sản là yếu tố bắt buộc để xác định hành vi trộm cắp tài sản, trong khi động cơ phạm tội không phải là yếu tố bắt buộc để cấu thành hành vi này. Cụ thể, người thực hiện hành vi phải có ý thức lén lút lấy tài sản của người khác nhằm biến tài sản đó thành tài sản của mình hoặc sử dụng theo ý muốn trái pháp luật. Nếu không có mục đích chiếm đoạt thì hành vi có thể không được xác định là tội trộm cắp tài sản.

Tuy nhiên, động cơ phạm tội như vì khó khăn kinh tế, lòng tham, muốn có tiền tiêu dùng... thường không phải căn cứ bắt buộc để xác định có hành vi trộm cắp, nhưng có thể được xem xét khi đánh giá tính chất vụ việc và quyết định hình thức xử lý.

Vì vậy, khi xem xét trộm cắp tài sản dưới 2 triệu, cơ quan có thẩm quyền chủ yếu căn cứ vào hành vi lén lút chiếm đoạt, giá trị tài sản và các tình tiết liên quan, không phụ thuộc vào lý do thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi.

4. Quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm pháp lý đối với vi phạm trộm cắp tài sản dưới 2 triệu được phân chia như thế nào?

Độ tuổi chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu được xác định tùy theo hình thức xử lý là vi phạm hành chính hay trách nhiệm hình sự.

• Từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi: Chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về Tội trộm cắp tài sản (Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015) khi hành vi thuộc tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng theo khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 ( được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 ). 
• Từ đủ 16 tuổi trở lên: Phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi trộm cắp tài sản nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi khoản 34 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017).
• Về xử phạt vi phạm hành chính: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính đối với vi phạm hành chính do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt về mọi vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 5 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2020).

Do đó, độ tuổi chịu trách nhiệm đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng cần được xem xét cùng với mức độ vi phạm, tình tiết vụ việc và căn cứ xử lý cụ thể.

III. Các quy định pháp luật có liên quan đến trộm cắp tài sản dưới 2 triệu

Để xác định cách xử lý đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu, cần căn cứ vào các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, trách nhiệm hình sự và bồi thường thiệt hại. Việc áp dụng hình thức xử lý phụ thuộc vào giá trị tài sản, nhân thân người vi phạm và các tình tiết cụ thể của vụ việc.

1. Điều kiện thực hiện việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu gồm những gì?

Theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi khoản 34 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), người trộm cắp tài sản có giá trị dưới 2.000.000 đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản nhưng còn tiếp tục vi phạm;
• Đã bị kết án về tội trộm cắp tài sản hoặc một trong các tội chiếm đoạt tài sản khác theo quy định của Bộ luật Hình sự, chưa được xóa án tích mà tiếp tục vi phạm;
• Hành vi trộm cắp gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tài sản bị trộm là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
• Tài sản bị chiếm đoạt là di vật, cổ vật.

Như vậy, để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu, cơ quan có thẩm quyền không chỉ căn cứ vào giá trị tài sản mà còn phải xem xét nhân thân người vi phạm, tính chất hành vi và các tình tiết đặc biệt theo quy định pháp luật.

2. Trình tự, thủ tục giải quyết một vụ việc trộm cắp tài sản dưới 2 triệu tại cơ quan điều tra diễn ra như thế nào?

Trình tự giải quyết vụ việc trộm cắp tài sản dưới 2 triệu tại cơ quan điều tra thường được thực hiện theo các bước sau:

• Tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm: Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận thông tin, kiểm tra, xác minh dấu hiệu của hành vi trộm cắp tài sản theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
• Kiểm tra, xác minh và thu thập chứng cứ: Cơ quan điều tra tiến hành lấy lời khai, xác định người liên quan, thu thập tài liệu, chứng cứ, định giá tài sản để làm rõ hành vi vi phạm.
• Ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự: Nếu có đủ căn cứ xác định hành vi thuộc trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi khoản 34 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), cơ quan điều tra sẽ ra quyết định khởi tố vụ án và tiếp tục điều tra theo quy định.
• Điều tra, kết luận và xử lý vụ án: Sau khi thu thập đầy đủ chứng cứ, cơ quan điều tra lập hồ sơ, đề nghị truy tố nếu có đủ căn cứ hoặc đình chỉ vụ án nếu không đủ điều kiện.

Từ đó, dù tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng, vụ việc vẫn được cơ quan chức năng xem xét dựa trên giá trị tài sản, tình tiết vụ án, nhân thân người vi phạm và các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự trước khi đưa ra hướng xử lý phù hợp.

3. Biện pháp chế tài xử lý hành chính đối với người vi phạm trộm cắp tài sản dưới 2 triệu lần đầu được quy định ra sao?

Trường hợp người có hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

Cụ thể, theo điểm a khoản 1 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người có hành vi trộm cắp tài sản nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như:

• Buộc trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp;
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm (nếu có).

Theo đó, trường hợp trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng lần đầu thường được xem xét xử phạt hành chính nếu không thuộc các trường hợp phải truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến trộm cắp tài sản dưới 2 triệu

Trong thực tế, nhiều người còn nhầm lẫn về việc trộm cắp tài sản dưới 2 triệu có bị phạt hay không, mức xử lý như thế nào và khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Phần dưới đây sẽ giải đáp các vấn đề pháp lý thường gặp liên quan đến hành vi này.

1. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính và thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với vụ trộm cắp tài sản dưới 2 triệu là bao lâu?

Đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng, thời hiệu xử lý được xác định tùy theo hình thức xử lý áp dụng.

• Về xử phạt vi phạm hành chính: Căn cứ Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2022), thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính thông thường là 01 năm kể từ thời điểm thực hiện hành vi vi phạm. Do hành vi trộm cắp tài sản thuộc nhóm vi phạm về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nên không thuộc các trường hợp có thời hiệu 02 năm.
• Về truy cứu trách nhiệm hình sự: Theo Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm được xác định dựa trên mức cao nhất của khung hình phạt. Đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng thuộc trường hợp bị xử lý theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự 2017 (sửa đổi bởi khoản 34 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), mức phạt tù cao nhất là 03 năm nên thuộc loại tội phạm ít nghiêm trọng, có thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là 05 năm.

Người thực hiện hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị xử lý trong thời hạn luật định nếu cơ quan có thẩm quyền phát hiện và xác định đủ căn cứ xử lý.

2. Quy định về việc bồi thường thiệt hại dân sự do hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu gây ra được thực hiện như thế nào?

Người thực hiện hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng ngoài việc bị xử lý hành chính hoặc hình sự (nếu đủ điều kiện) còn có thể phải bồi thường thiệt hại dân sự cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp của tài sản.

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào có hành vi xâm phạm đến tài sản của người khác gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Mức bồi thường được xác định dựa trên thiệt hại thực tế, có thể bao gồm:

• Giá trị tài sản bị mất, bị hư hỏng hoặc bị giảm sút giá trị;
• Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại (nếu có);
• Các khoản thiệt hại khác nếu pháp luật có quy định.

Việc bồi thường có thể được các bên tự thỏa thuận hoặc được giải quyết thông qua Tòa án nếu không đạt được sự thống nhất. Dù giá trị tài sản bị trộm dưới 2 triệu đồng, người vi phạm vẫn có trách nhiệm hoàn trả tài sản hoặc bồi thường thiệt hại phù hợp với mức độ thiệt hại thực tế đã gây ra

3. Thẩm quyền xử phạt hành chính và điều tra hình sự đối với vụ việc trộm cắp tài sản dưới 2 triệu thuộc về cơ quan nào?

Đối với hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng, cơ quan có thẩm quyền xử lý được xác định tùy theo tính chất vụ việc:

• Về xử phạt vi phạm hành chính: Thẩm quyền xử phạt thuộc về các cơ quan, người có thẩm quyền trong lĩnh vực an ninh, trật tự như Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Công an nhân dân và các cơ quan khác theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Trong thực tế, cơ quan công an thường là đơn vị tiếp nhận, xác minh và tham mưu xử lý các vụ việc trộm cắp tài sản.
• Về điều tra hình sự: Trường hợp hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng thuộc diện bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi khoản 34 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), cơ quan điều tra có thẩm quyền sẽ tiến hành điều tra theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, chủ yếu là Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an các cấp.

Tùy vào mức độ vi phạm, vụ việc có thể được giải quyết theo thủ tục xử phạt hành chính hoặc điều tra hình sự bởi cơ quan có thẩm quyền tương ứng.

4. Người bị tâm thần thực hiện hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu thì có bị xử phạt không? Và bị xử lý như thế nào?

Người bị bệnh tâm thần thực hiện hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng có bị xử lý hay không phụ thuộc vào khả năng nhận thức và điều khiển hành vi tại thời điểm thực hiện hành vi vi phạm.

Theo Điều 21 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, nếu người đó chỉ bị bệnh tâm thần nhưng vẫn nhận thức được hành vi và có khả năng điều khiển hành vi, thì vẫn có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định. Trong trường hợp mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh theo quy định của pháp luật thay vì xử phạt hình sự hoặc hành chính.

Như vậy, không phải mọi trường hợp người bị tâm thần trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đều được miễn xử lý; yếu tố quan trọng là kết luận về tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi tại thời điểm xảy ra vụ việc.

5. Giá trị tài sản trong hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu được cơ quan chức năng định giá dựa trên nguyên tắc nào?

Giá trị tài sản trong vụ việc trộm cắp tài sản dưới 2 triệu đồng được xác định dựa trên kết quả định giá tài sản của cơ quan có thẩm quyền nhằm làm căn cứ xem xét xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc định giá tài sản được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

• Xác định đúng giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm và nơi tài sản bị chiếm đoạt;
• Căn cứ vào đặc điểm, tình trạng, chất lượng, nguồn gốc, thời gian sử dụng của tài sản;
• Tham khảo giá thị trường, giá giao dịch phổ biến hoặc các thông tin hợp pháp khác để xác định giá trị tài sản.

Theo Điều 101 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi cần xác định giá trị tài sản để giải quyết vụ án hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng có thể yêu cầu định giá tài sản theo quy định pháp luật.

Theo đó, giá trị tài sản trong hành vi trộm cắp tài sản dưới 2 triệu không chỉ dựa vào giá mua bán đầu mà được xác định dựa trên giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm xảy ra hành vi, làm căn cứ để cơ quan có thẩm quyền đưa ra hướng xử lý phù hợp.

V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến trộm cắp tài sản dưới 2 triệu?

Khi phát sinh vấn đề liên quan đến trộm cắp tài sản dưới 2 triệu, việc được tư vấn pháp lý kịp thời giúp xác định đúng hướng xử lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

NPLaw với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự, dân sự và giải quyết tranh chấp sẽ hỗ trợ đánh giá vụ việc, tư vấn phương án phù hợp, đồng hành trong quá trình làm việc với cơ quan có thẩm quyền và bảo vệ quyền lợi khách hàng theo quy định pháp luật.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.