Chứng chỉ tâm lý trị liệu là nội dung được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về điều kiện đào tạo, giá trị của chứng chỉ và khả năng thực hiện các hoạt động trị liệu tâm lý. Việc phân biệt chứng chỉ tâm lý trị liệu với văn bằng, chứng chỉ chuyên môn và giấy phép hành nghề giúp cá nhân, tổ chức xác định đúng quyền và phạm vi hoạt động theo quy định pháp luật.

I. Giới thiệu các vấn đề liên quan đến chứng chỉ tâm lý trị liệu

Chứng chỉ tâm lý trị liệu là một khái niệm được sử dụng phổ biến trong hoạt động đào tạo và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tâm lý, trị liệu tâm lý. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật Việt Nam, cần phân biệt rõ chứng chỉ do cơ sở đào tạo cấp với giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh và các văn bằng, chứng chỉ chuyên môn được pháp luật chuyên ngành y tế công nhận. Việc sở hữu một chứng chỉ có tên gọi “tâm lý trị liệu” không đương nhiên đồng nghĩa với việc cá nhân được phép thực hiện mọi hoạt động khám bệnh, chữa bệnh hoặc cung cấp dịch vụ tâm lý lâm sàng.

Đặc biệt, pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh hiện hành đã có quy định riêng về tâm lý lâm sàng. Theo Điều 12 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, người hành nghề thuộc phạm vi tâm lý lâm sàng có thể đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn thông qua các bằng cấp, chứng chỉ đào tạo chuyên khoa phù hợp theo từng trường hợp. Trong đó, chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng là một trong những loại giấy tờ có ý nghĩa đối với việc xác định trình độ chuyên môn của người hành nghề.

chung-chi-tam-ly-tri-lieu-1.png

Do đó, khi tìm hiểu về chứng chỉ tâm lý trị liệu, cá nhân và tổ chức cần đồng thời xem xét nguồn gốc của chứng chỉ, cơ sở cấp chứng chỉ, chương trình đào tạo, nội dung chuyên môn, giá trị sử dụng và phạm vi hoạt động mà người sở hữu chứng chỉ được phép thực hiện. Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng hiểu nhầm giữa chứng chỉ đào tạo và điều kiện hành nghề trong lĩnh vực tâm lý, tâm thần và khám bệnh, chữa bệnh.

II. Tìm hiểu về chứng chỉ tâm lý trị liệu

Chứng chỉ tâm lý trị liệu có thể được nhìn nhận dưới hai phương diện: chứng chỉ ghi nhận kết quả đào tạo và điều kiện chuyên môn để tham gia hoạt động chuyên môn thuộc lĩnh vực y tế. Hai phương diện này có mối liên hệ nhưng không đồng nhất. Vì vậy, việc xác định giá trị của một chứng chỉ không nên chỉ dựa vào tên gọi “chứng chỉ tâm lý trị liệu” mà cần đối chiếu với pháp luật về giáo dục, đào tạo và pháp luật chuyên ngành về khám bệnh, chữa bệnh.

1. Chứng chỉ tâm lý trị liệu được hiểu như thế nào dưới góc độ quy định pháp luật y tế và giáo dục tại Việt Nam?

Hiện nay, pháp luật Việt Nam không quy định “chứng chỉ tâm lý trị liệu” là một loại giấy phép hành nghề độc lập. Vì vậy, thuật ngữ này có thể được sử dụng để chỉ chứng nhận hoàn thành một chương trình đào tạo về tâm lý trị liệu do cơ sở đào tạo tổ chức, nhưng giá trị pháp lý cụ thể của chứng chỉ phải được xác định dựa trên chương trình đào tạo, thẩm quyền của đơn vị cấp và mục đích sử dụng.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định về người hành nghề, giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề, điều kiện hành nghề và trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Theo đó, việc thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh phải đáp ứng các điều kiện pháp luật chuyên ngành, không thể chỉ dựa vào việc cá nhân đã hoàn thành một khóa học hoặc sở hữu một chứng chỉ đào tạo.

Đối với tâm lý lâm sàng, Điều 128 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về văn bằng, chứng chỉ có thể được sử dụng để xác định phạm vi chuyên môn. Chẳng hạn, trình độ chuyên môn về tâm lý lâm sàng có thể được xác định trên cơ sở bằng đại học chuyên ngành tâm lý kết hợp với chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng theo quy định; đối với phạm vi chuyên khoa tâm lý lâm sàng, pháp luật còn quy định các trình độ như thạc sĩ, tiến sĩ hoặc văn bằng chuyên khoa phù hợp.

Như vậy, cần phân biệt:

  • Chứng chỉ tâm lý trị liệu: có thể là chứng chỉ ghi nhận việc hoàn thành một chương trình đào tạo, bồi dưỡng về tâm lý trị liệu;
  • Chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng: là loại chứng chỉ được pháp luật chuyên ngành y tế quy định trong điều kiện xác định trình độ chuyên môn của người hành nghề tâm lý lâm sàng;
  • Giấy phép hành nghề: là điều kiện pháp lý để cá nhân thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh theo phạm vi được cấp phép;
  • Đăng ký hành nghề: là bước xác lập thời gian, địa điểm và nội dung hành nghề theo quy định đối với người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.

Do đó, không nên đồng nhất “có chứng chỉ tâm lý trị liệu” với “được phép hành nghề tâm lý lâm sàng”.

2. Những đặc điểm nhận dạng cơ bản của một chứng chỉ tâm lý trị liệu hợp pháp và đủ điều kiện chuyên môn là gì?

Để đánh giá một chứng chỉ tâm lý trị liệu có giá trị sử dụng đến đâu, cần kiểm tra cả yếu tố hình thức và nội dung chuyên môn. Trước hết, cần xác định rõ cơ sở cấp chứng chỉ là tổ chức nào, có chức năng đào tạo phù hợp hay không, chương trình đào tạo được xây dựng như thế nào và chứng chỉ được cấp cho việc hoàn thành chương trình nào.

Về nội dung, chứng chỉ nên thể hiện được các thông tin cơ bản như tên chương trình đào tạo, người được cấp, thời gian hoặc thời lượng đào tạo, nội dung/chuyên môn được đào tạo, cơ sở cấp và người có thẩm quyền cấp chứng chỉ. Đây là những thông tin quan trọng để xác định chứng chỉ thực chất ghi nhận kết quả đào tạo nào.

chung-chi-tam-ly-tri-lieu-2.png

Đối với trường hợp chứng chỉ được sử dụng trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, cần kiểm tra thêm việc chứng chỉ đó có phải là loại văn bằng, chứng chỉ được pháp luật chuyên ngành y tế công nhận hay chỉ là chứng chỉ hoàn thành một khóa học. Điều 128 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP quy định cụ thể về chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản và yêu cầu đối với chương trình đào tạo, trong đó có quy định về thời gian đào tạo tối thiểu đối với chương trình đào tạo chuyên khoa cơ bản.

3. Phạm vi điều chỉnh và giới hạn can thiệp của pháp luật đối với người có chứng chỉ tâm lý trị liệu gồm những gì?

Giới hạn quan trọng nhất nằm ở việc phân biệt hoạt động hỗ trợ tâm lý, tư vấn tâm lý với hoạt động khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật y tế.

Nếu một cá nhân chỉ sở hữu chứng chỉ hoàn thành khóa đào tạo về tâm lý trị liệu nhưng chưa đáp ứng các điều kiện hành nghề theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh thì không thể chỉ dựa vào chứng chỉ đó để thực hiện các hoạt động thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh.

Pháp luật hiện hành yêu cầu người hành nghề phải đáp ứng điều kiện về giấy phép hành nghề và đăng ký hành nghề. Đồng thời, người hành nghề phải thực hiện hoạt động chuyên môn trong phạm vi được phép và tuân thủ các quy định chuyên môn kỹ thuật. Đối với tâm lý lâm sàng, Điều 128 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP đã thiết lập các yêu cầu về trình độ chuyên môn, thời gian thực hành và phạm vi chuyên môn. Vì vậy, khi triển khai dịch vụ có yếu tố chẩn đoán, điều trị, can thiệp đối với người bệnh, cá nhân và cơ sở cung cấp dịch vụ cần xác định trước hoạt động đó có thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh hay không để áp dụng đúng điều kiện pháp lý.

Đây cũng là lý do không nên quảng bá hoặc sử dụng chứng chỉ tâm lý trị liệu theo cách khiến khách hàng hiểu rằng người sở hữu chứng chỉ đương nhiên có quyền chẩn đoán bệnh, điều trị bệnh hoặc thực hiện các kỹ thuật chuyên môn y tế.

4. Mục đích thực tế của việc cá nhân và doanh nghiệp đầu tư trang bị chứng chỉ tâm lý trị liệu là gì?

Đối với cá nhân, việc tham gia các chương trình đào tạo về tâm lý trị liệu có thể giúp bổ sung kiến thức và kỹ năng chuyên môn, nâng cao năng lực tư vấn, hỗ trợ tâm lý hoặc tạo nền tảng để tiếp tục học tập các chương trình chuyên sâu hơn. Đối với những người định hướng hành nghề tâm lý lâm sàng trong hệ thống khám bệnh, chữa bệnh, việc lựa chọn đúng chương trình đào tạo còn có ý nghĩa trong việc đáp ứng các yêu cầu về trình độ chuyên môn theo pháp luật chuyên ngành.

Đối với doanh nghiệp, cơ sở cung cấp dịch vụ, việc đào tạo nhân sự về tâm lý trị liệu có thể góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng đội ngũ có kiến thức chuyên môn và chuẩn hóa quy trình cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào việc nhân sự có chứng chỉ để xác định rằng cơ sở đã đủ điều kiện cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Trong trường hợp doanh nghiệp tổ chức hoạt động thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh, cần đồng thời xem xét loại hình cơ sở, giấy phép hoạt động, phạm vi hoạt động chuyên môn, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật, giấy phép hành nghề của nhân sự và việc đăng ký hành nghề theo quy định pháp luật. Khoản 2 Điều 30 và Điều 49 Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định riêng về điều kiện đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người hành nghề; do đó, chứng chỉ đào tạo của một cá nhân không thể thay thế các điều kiện pháp lý của cơ sở.

III. Các quy định pháp luật có liên quan đến chứng chỉ tâm lý trị liệu

Trong thực tiễn, “chứng chỉ tâm lý trị liệu” có thể được sử dụng để chỉ chứng nhận hoàn thành một chương trình đào tạo, bồi dưỡng về tâm lý trị liệu. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng pháp luật hiện hành về khám bệnh, chữa bệnh không quy định “chứng chỉ tâm lý trị liệu” là một loại giấy phép hành nghề độc lập. Đối với hoạt động tâm lý trong lĩnh vực y tế, pháp luật tập trung quy định về chức danh tâm lý lâm sàng, trình độ chuyên môn, chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng, giấy phép hành nghề và giấy phép hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

1. Điều kiện để một cơ sở đào tạo y khoa được phép cấp chứng chỉ tâm lý trị liệu chuẩn Bộ Y tế là gì?

Trước hết, cần làm rõ rằng không có một thủ tục mang tên “xin phép Bộ Y tế cấp chứng chỉ tâm lý trị liệu chuẩn Bộ Y tế” được quy định như một loại giấy phép độc lập. Do đó, không thể mặc nhiên khẳng định rằng mọi chứng chỉ mang tên “Chứng chỉ tâm lý trị liệu” do một cơ sở đào tạo y khoa cấp đều là chứng chỉ chuyên môn được Bộ Y tế công nhận.

Đối với lĩnh vực tâm lý lâm sàng, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP quy định riêng tại Điều 128 về yêu cầu đối với văn bằng chuyên khoa, chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản, chứng chỉ đào tạo kỹ thuật chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh và tâm lý lâm sàng. Đối với chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng, chương trình đào tạo phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật chuyên ngành; thời gian đào tạo chuyên khoa cơ bản tối thiểu là 09 tháng.

Đồng thời, khoản 8 Điều 8 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP xác định những văn bằng, chứng chỉ được sử dụng để người có trình độ phù hợp tham dự kiểm tra đánh giá năng lực để cấp giấy phép hành nghề đối với chức danh tâm lý lâm sàng. Theo đó, đối với phạm vi hành nghề tâm lý lâm sàng, một trong các trường hợp là cử nhân tâm lý học có chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng theo quy định.

Như vậy, khi đánh giá một cơ sở đào tạo có đủ điều kiện cấp chứng chỉ có giá trị chuyên môn hay không, cần xem xét tối thiểu các vấn đề:

  • Cơ sở có chức năng, thẩm quyền đào tạo chương trình tương ứng hay không;
  • Chương trình đào tạo có thuộc loại chương trình được pháp luật y tế quy định hay chỉ là chương trình đào tạo, bồi dưỡng thông thường;
  • Thời lượng và nội dung đào tạo có đáp ứng yêu cầu của pháp luật chuyên ngành hay không;
  • Chứng chỉ được cấp có đúng tên gọi, nội dung và thẩm quyền theo quy định hay không;
  • Chứng chỉ đó được sử dụng với mục đích ghi nhận kết quả đào tạo hay được pháp luật chuyên ngành sử dụng làm căn cứ xác định trình độ chuyên môn để hành nghề.

Đặc biệt, không nên sử dụng cụm “chứng chỉ tâm lý trị liệu chuẩn Bộ Y tế” như một thuật ngữ pháp lý chính thức nếu không xác định được văn bản quy phạm pháp luật quy định chính xác loại chứng chỉ này.

2. Trình tự, thủ tục xin cấp giấy phép hoạt động phòng tư vấn, hỗ trợ tâm lý sử dụng chứng chỉ tâm lý trị liệu như thế nào?

Đối với nội dung này, cần phân biệt giữa phòng tư vấn, hỗ trợ tâm lý thông thường và cơ sở thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh về tâm lý lâm sàng.

Pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh hiện hành quy định “cơ sở tâm lý lâm sàng” là một trong các hình thức tổ chức của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tại khoản 10 Điều 39 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP. Do đó, nếu hoạt động của cơ sở thực chất là khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi tâm lý lâm sàng thì không thể chỉ căn cứ vào tên gọi “phòng tư vấn tâm lý” để xác định cơ sở không thuộc diện cấp giấy phép hoạt động.

Theo Điều 40 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải đáp ứng các điều kiện chung về quy mô, cơ sở vật chất và nhân sự. Trong đó, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật phải là người hành nghề toàn thời gian tại cơ sở và có phạm vi hành nghề phù hợp với phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở; về nguyên tắc còn phải có thời gian hành nghề trong phạm vi đó tối thiểu 36 tháng.

chung-chi-tam-ly-tri-lieu-3.png

Đối với cơ sở tâm lý lâm sàng, ngoài các điều kiện chung, cơ sở còn phải đáp ứng những điều kiện chuyên môn tương ứng với hình thức tổ chức và phạm vi hoạt động đăng ký.

Về trình tự, có thể khái quát theo các bước:

  • Bước 1: Xác định chính xác bản chất hoạt động. Cơ sở cần xác định mình chỉ cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ tâm lý hay thực hiện hoạt động thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh về tâm lý lâm sàng.
  • Bước 2: Xác định hình thức tổ chức phù hợp. Nếu thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh, cần lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp theo Điều 39 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, trong đó có cơ sở tâm lý lâm sàng.
  • Bước 3: Chuẩn bị điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị và nhân sự. Cơ sở phải đáp ứng các điều kiện chung tại Điều 40 và điều kiện riêng tương ứng với hình thức tổ chức, phạm vi hoạt động chuyên môn.
  • Bước 4: Chuẩn bị và nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoạt động. Thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động đối với cơ sở trên địa bàn thuộc cơ quan chuyên môn về y tế thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, trừ những trường hợp thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an.
  • Bước 5: Thẩm định và cấp giấy phép hoạt động. Sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện, cơ quan có thẩm quyền tiến hành thẩm định theo quy định trước khi cấp giấy phép hoạt động.

Như vậy, chứng chỉ tâm lý trị liệu của một cá nhân không phải là căn cứ duy nhất để cơ sở được cấp giấy phép hoạt động. Việc cấp phép còn phụ thuộc vào hình thức tổ chức, cơ sở vật chất, nhân sự, phạm vi hoạt động chuyên môn và các điều kiện chuyên ngành khác.

3. Hệ quả pháp lý khi chỉ định can thiệp trị liệu vượt quá thẩm quyền của chứng chỉ tâm lý trị liệu là gì?

Về nguyên tắc, cần xác định hành vi vượt quá phạm vi hành nghề hoặc phạm vi hoạt động chuyên môn, chứ không chỉ xác định dựa trên việc vượt quá nội dung ghi trên một “chứng chỉ tâm lý trị liệu”.

Khoản 4 Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 đặt ra nguyên tắc người hành nghề phải hoạt động trong phạm vi hành nghề được cấp và cơ sở phải thực hiện hoạt động trong phạm vi chuyên môn được cấp. Đối với tâm lý lâm sàng, giấy phép hành nghề mới là căn cứ pháp lý quan trọng xác định quyền hành nghề của cá nhân.

Nếu một người thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh khi chưa đáp ứng điều kiện hoặc thực hiện vượt quá phạm vi chuyên môn được phép, người đó có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về xử phạt trong lĩnh vực y tế theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP. 

Ngoài xử phạt hành chính, nếu hành vi can thiệp không đúng chuyên môn gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người bệnh thì còn có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp có đủ dấu hiệu cấu thành, trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh theo Điều 315 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.

IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến chứng chỉ tâm lý trị liệu

Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp liên quan đến chứng chỉ tâm lý trị liệu và giá trị pháp lý của chứng chỉ này.

1. Làm thế nào để phân biệt và tra cứu tính hợp pháp của một chứng chỉ tâm lý trị liệu?

Không nên chỉ dựa vào tên gọi hoặc mẫu chứng chỉ để đánh giá giá trị pháp lýcủa một chứng chỉ tâm lý trị liệu . Có thể kiểm tra theo các tiêu chí:

  • Thứ nhất, kiểm tra cơ sở cấp chứng chỉ. Xác định tên pháp nhân, chức năng đào tạo, chương trình đào tạo và thẩm quyền cấp chứng chỉ của cơ sở.
  • Thứ hai, kiểm tra chương trình đào tạo. Cần xác định chứng chỉ là chứng chỉ hoàn thành khóa đào tạo thông thường hay là chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng thuộc trường hợp được pháp luật y tế quy định.
  • Thứ ba, kiểm tra căn cứ pháp lý mà cơ sở cấp chứng chỉ viện dẫn. Nếu cơ sở quảng cáo chứng chỉ là “chuẩn Bộ Y tế”, cần yêu cầu cung cấp căn cứ pháp lý cụ thể chứng minh nội dung này.
  • Thứ tư, kiểm tra mục đích sử dụng chứng chỉ. Một chứng chỉ có thể có giá trị ghi nhận kết quả đào tạo nhưng không đồng nghĩa với việc người sở hữu được cấp giấy phép hành nghề hoặc được phép cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Đối với tâm lý lâm sàng, cần đặc biệt đối chiếu với các quy định tại Nghị định số 96/2023/NĐ-CP về văn bằng, chứng chỉ và điều kiện để cấp giấy phép hành nghề.

2. Cá nhân tư vấn, can thiệp tâm lý vượt quá phạm vi chuyên môn ghi trên chứng chỉ tâm lý trị liệu sẽ bị xử lý vi phạm pháp luật như thế nào?

Nếu chỉ là hoạt động tư vấn, hỗ trợ tâm lý ngoài phạm vi khám bệnh, chữa bệnh thì việc đánh giá trách nhiệm phải căn cứ vào pháp luật chuyên ngành tương ứng và bản chất dịch vụ cung cấp.

Ngược lại, nếu hoạt động thực tế thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh mà cá nhân chưa có giấy phép hành nghề hoặc hành nghề vượt quá phạm vi được cấp thì có thể phát sinh trách nhiệm hành chính và các trách nhiệm pháp lý khác tùy tính chất, mức độ vi phạm. Theo điểm c khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi khám bệnh, chữa bệnh không đúng phạm vi hành nghề hoặc phạm vi hoạt động được cơ quan có thẩm quyền cho phép sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Ngoài tiền phạt, tùy hành vi cụ thể còn có thể phát sinh biện pháp khắc phục hậu quả hoặc các hình thức xử lý khác theo quy định.

3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh ra sao khi người có chứng chỉ tâm lý trị liệu áp dụng sai liệu pháp làm trầm trọng thêm bệnh lý của khách hàng?

Nếu việc áp dụng sai phương pháp gây thiệt hại cho người được tư vấn hoặc người bệnh thì có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Về nguyên tắc, người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản hoặc quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật Dân sự hoặc luật khác có quy định khác.

Khi xác định trách nhiệm, cần làm rõ các yếu tố như: có hành vi vi phạm hoặc hành vi gây thiệt hại; có thiệt hại thực tế xảy ra; có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại; lỗi của người gây thiệt hại, nếu pháp luật áp dụng yêu cầu xem xét yếu tố lỗi.

Đối với thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm, Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định các khoản thiệt hại có thể được bồi thường, bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất hoặc giảm sút, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút và một số khoản thiệt hại khác theo quy định.

Trong trường hợp người thực hiện dịch vụ làm việc cho một cơ sở hoặc doanh nghiệp, cần tiếp tục xem xét trách nhiệm của tổ chức, người sử dụng lao động hoặc cơ sở cung cấp dịch vụ tùy thuộc quan hệ pháp lý cụ thể và nguyên nhân gây thiệt hại.

4. Người nước ngoài sở hữu chứng chỉ tâm lý trị liệu muốn xin giấy phép lao động tại Việt Nam cần hoàn tất những thủ tục pháp lý gì?

Người nước ngoài có chứng chỉ tâm lý trị liệu muốn làm việc tại Việt Nam trước hết phải xác định vị trí công việc và điều kiện cấp giấy phép lao động theo Nghị định số 219/2025/NĐ-CP. Theo Điều 10 và Điều 11 Nghị định số 219/2025/NĐ-CP, người sử dụng lao động phải xác định nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài và chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp giấy phép lao động; hồ sơ phải có giấy tờ chứng minh trình độ chuyên môn, kỹ thuật và kinh nghiệm phù hợp với vị trí công việc.

Trường hợp người nước ngoài trực tiếp thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh về tâm lý lâm sàng, ngoài giấy phép lao động còn phải đáp ứng điều kiện hành nghề theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023. Theo khoản 1 Điều 19 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, người hành nghề phải có giấy phép hành nghề và đăng ký hành nghề; trường hợp sử dụng giấy phép hành nghề do nước ngoài cấp thì phải thực hiện thủ tục thừa nhận theo Điều 29 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và các quy định liên quan tại Nghị định số 96/2023/NĐ-CP.

5. Thỏa thuận miễn trừ trách nhiệm giữa khách hàng và người có chứng chỉ tâm lý trị liệu có bị Tòa án tuyên vô hiệu nếu xảy ra tai biến tâm lý không?

Việc ký thỏa thuận miễn trừ trách nhiệm không đồng nghĩa với việc người cung cấp dịch vụ đương nhiên được miễn mọi trách nhiệm pháp lý.

Hiệu lực của thỏa thuận phải được đánh giá theo các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự tại Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, đồng thời phải xem xét nội dung thỏa thuận có vi phạm điều cấm của luật, có trái đạo đức xã hội hay không theo Điều 123 và các quy định liên quan.

Trong trường hợp người cung cấp dịch vụ có hành vi vi phạm nghĩa vụ, vi phạm quy định chuyên môn hoặc thực hiện hoạt động mà pháp luật không cho phép, một điều khoản miễn trừ trách nhiệm không đương nhiên loại bỏ trách nhiệm phát sinh từ hành vi vi phạm.

Đặc biệt, nếu có thiệt hại về sức khỏe hoặc tính mạng, Tòa án sẽ phải xem xét bản chất của quan hệ pháp luật, hành vi của các bên, mức độ lỗi, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả. Việc khách hàng đã ký một văn bản “tự nguyện miễn trừ trách nhiệm” chỉ là một trong những tài liệu cần xem xét chứ không phải căn cứ tuyệt đối để loại trừ trách nhiệm.

V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến chứng chỉ tâm lý trị liệu?

Việc xác định giá trị pháp lý của chứng chỉ tâm lý trị liệu cần được thực hiện trên cơ sở phân biệt giữa chứng chỉ đào tạo, chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng, giấy phép hành nghề và giấy phép hoạt động của cơ sở. Đặc biệt, việc sử dụng chứng chỉ để quảng bá hoặc cung cấp dịch vụ tâm lý cần được đối chiếu với đúng phạm vi pháp luật cho phép.

Nếu cá nhân, doanh nghiệp hoặc cơ sở đào tạo đang cần kiểm tra tính pháp lý của chứng chỉ tâm lý trị liệu, rà soát điều kiện hành nghề tâm lý lâm sàng, tư vấn thủ tục thành lập và cấp phép cơ sở tâm lý lâm sàng, xây dựng hồ sơ nhân sự hoặc đánh giá rủi ro pháp lý trong hoạt động cung cấp dịch vụ tâm lý, việc được tư vấn bởi chuyên gia pháp lý có kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế và giáo dục sẽ giúp hạn chế rủi ro và bảo đảm hoạt động được triển khai đúng quy định.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.