Khi thuê mặt bằng để triển khai hoạt động khám, tư vấn và tầm soát ung thư, việc lập hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư cần được quan tâm ngay từ đầu để bảo đảm phù hợp với mục đích sử dụng, điều kiện pháp lý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và hạn chế tranh chấp trong quá trình thuê.

I. Giới thiệu các vấn đề liên quan đến hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư

Hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư là cơ sở pháp lý quan trọng để bên thuê có quyền sử dụng địa điểm nhằm triển khai hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, tư vấn và tầm soát ung thư theo phạm vi chuyên môn được cấp phép. So với hợp đồng thuê mặt bằng kinh doanh thông thường, loại hợp đồng này cần đặc biệt lưu ý đến mục đích sử dụng, tình trạng pháp lý của bất động sản, khả năng đáp ứng điều kiện cơ sở vật chất và sự phù hợp của mặt bằng với yêu cầu đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

hop-dong-thue-mat-bang-de-lam-phong-kham-tam-soat-ung-thu-1.png

Việc thỏa thuận rõ quyền, nghĩa vụ của các bên ngay từ thời điểm ký kết giúp hạn chế những rủi ro như mặt bằng không đáp ứng điều kiện để xin giấy phép hoạt động, không được phép cải tạo theo yêu cầu chuyên môn, tranh chấp về chi phí sửa chữa hoặc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn.

II. Tìm hiểu về hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư

Để hiểu rõ bản chất, phạm vi áp dụng và những yêu cầu pháp lý cần lưu ý khi giao kết, việc tìm hiểu các đặc điểm cơ bản của hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư là cần thiết. Qua đó, các bên có thể xác định đúng đối tượng thuê, mục đích sử dụng, điều kiện của chủ thể và các nội dung cần được thỏa thuận trong hợp đồng.

1. Hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư được định nghĩa là gì?

Về bản chất, hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư là sự thỏa thuận giữa bên cho thuê và bên thuê, theo đó bên cho thuê giao quyền sử dụng một mặt bằng trong thời hạn nhất định, còn bên thuê có nghĩa vụ trả tiền thuê theo thỏa thuận.

Điểm đặc thù của hợp đồng nằm ở mục đích thuê. Mặt bằng không chỉ được sử dụng để kinh doanh thông thường mà được dự kiến sử dụng làm địa điểm tổ chức hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, trong đó có hoạt động tầm soát ung thư theo phạm vi chuyên môn được pháp luật cho phép.

Do đó, ngoài các nội dung cơ bản của hợp đồng thuê tài sản như diện tích, vị trí, thời hạn thuê, giá thuê và phương thức thanh toán, các bên nên thỏa thuận cụ thể về việc sử dụng mặt bằng để làm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; quyền cải tạo, sửa chữa; trách nhiệm bảo đảm điều kiện của mặt bằng và xử lý trường hợp cơ sở không được cấp hoặc không còn đáp ứng điều kiện hoạt động.

2. Những đặc điểm nhận dạng cốt lõi nào giúp phân biệt hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư với các loại hợp đồng thuê mặt bằng kinh doanh thông thường?

Có thể nhận diện loại hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư với các loại hợp đồng thuê mặt bằng kinh doanh thông thường thông qua một số đặc điểm cơ bản sau:

  • Thứ nhất, mục đích sử dụng mặt bằng có tính chuyên biệt. Mặt bằng được thuê nhằm phục vụ hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thay vì chỉ phục vụ hoạt động thương mại, văn phòng hoặc kinh doanh dịch vụ thông thường.
  • Thứ hai, mặt bằng phải có khả năng đáp ứng yêu cầu đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Ngoài quyền sử dụng hợp pháp, địa điểm dự kiến làm phòng khám còn phải phù hợp với các yêu cầu về cơ sở vật chất, khu vực chuyên môn, điều kiện vệ sinh, an toàn và các yêu cầu khác tương ứng với phạm vi hoạt động chuyên môn.
  • Thứ ba, hợp đồng có thể liên quan trực tiếp đến thủ tục cấp phép hoạt động. Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp địa điểm là một trong những vấn đề cần được xem xét khi chuẩn bị hồ sơ pháp lý của cơ sở. Vì vậy, thời hạn thuê, quyền sử dụng địa điểm và khả năng cung cấp hồ sơ của bên cho thuê cần được quy định rõ.
  • Thứ tư, nhu cầu cải tạo mặt bằng thường cao hơn. Phòng khám có thể cần phân chia phòng chức năng, lắp đặt hệ thống điện, nước, thiết bị chuyên môn, biển hiệu và các hạng mục kỹ thuật khác. Vì vậy, hợp đồng nên xác định rõ bên nào được thực hiện cải tạo và ai chịu chi phí.
  • Thứ năm, rủi ro pháp lý gắn với mục đích thuê cao hơn. Nếu mặt bằng không phù hợp với mục đích sử dụng hoặc không đáp ứng điều kiện cần thiết cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, bên thuê có thể phát sinh thiệt hại về chi phí đầu tư, cải tạo và thời gian chuẩn bị hồ sơ.

3. Tiêu chí pháp lý nào để đánh giá một bản hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư đáp ứng đủ điều kiện về hình thức và nội dung theo quy định hiện hành?

Để đánh giá hợp đồng, trước hết cần xem xét các điều kiện chung của hợp đồng thuê tài sản theo quy định của pháp luật dân sự. Về hình thức, hợp đồng nên được lập bằng văn bản với các thông tin đầy đủ về chủ thể, tài sản thuê, giá thuê, thời hạn thuê, quyền và nghĩa vụ của các bên.

Về nội dung, một hợp đồng tương đối đầy đủ nên làm rõ các nhóm vấn đề sau:

  • Thông tin và tư cách của bên cho thuê, bên thuê;
  • Thông tin pháp lý của mặt bằng: địa chỉ, diện tích, hiện trạng và giấy tờ chứng minh quyền sử dụng;
  • Mục đích thuê: sử dụng làm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh/tầm soát ung thư theo phạm vi được phép;
  • Thời hạn thuê và thời điểm bàn giao;
  • Giá thuê, tiền đặt cọc, phương thức và thời hạn thanh toán;
  • Quyền sửa chữa, cải tạo, lắp đặt trang thiết bị;
  • Trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ về điện, nước, thuế, phí và các chi phí liên quan;
  • Trách nhiệm của bên cho thuê trong việc bảo đảm quyền sử dụng ổn định mặt bằng;
  • Điều kiện gia hạn, chấm dứt và đơn phương chấm dứt hợp đồng;
  • Xử lý tiền đặt cọc, tài sản đầu tư và chi phí cải tạo khi hợp đồng chấm dứt;
  • Trách nhiệm bồi thường thiệt hại và phạt vi phạm nếu có thỏa thuận;
  • Cơ chế giải quyết tranh chấp.

hop-dong-thue-mat-bang-de-lam-phong-kham-tam-soat-ung-thu-2.png

Đặc biệt, đối với loại hợp đồng này, nên bổ sung điều khoản xử lý trường hợp mặt bằng không đáp ứng điều kiện để phòng khám được cấp phép hoạt động. Đây là nội dung thường có ý nghĩa thực tế lớn bởi bên thuê có thể đã phát sinh chi phí đặt cọc, cải tạo và đầu tư trước khi hoàn tất thủ tục pháp lý.

4. Chủ thể tham gia đàm phán và ký kết hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư cần đáp ứng những điều kiện khắt khe gì về năng lực hành vi dân sự và tư cách pháp nhân?

Về nguyên tắc, chủ thể giao kết hợp đồng phải có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch và có thẩm quyền xác lập hợp đồng.

Đối với bên cho thuê, cần xác định rõ người ký hợp đồng có phải là chủ sở hữu hoặc người có quyền hợp pháp đối với mặt bằng hay không. Trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung, được ủy quyền quản lý hoặc do tổ chức đứng tên thì cần kiểm tra căn cứ xác lập quyền và phạm vi đại diện của người ký.

Đối với bên thuê, nếu là cá nhân thì cần xác định người ký có đầy đủ năng lực để thực hiện giao dịch. Nếu bên thuê là doanh nghiệp, tổ chức hoặc pháp nhân thì người ký phải là người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp lệ.

Ngoài điều kiện về chủ thể của hợp đồng, cần phân biệt quyền ký hợp đồng thuê mặt bằng với điều kiện để tổ chức hoạt động phòng khám. Một người hoặc doanh nghiệp có quyền ký hợp đồng thuê mặt bằng không đồng nghĩa với việc đương nhiên được phép tổ chức hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại địa điểm đó. Việc hoạt động phòng khám còn phải đáp ứng các điều kiện và thủ tục cấp phép theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Vì vậy, trước khi ký kết, các bên nên kiểm tra đồng thời hai nhóm vấn đề: (i) tính hợp pháp của giao dịch thuê mặt bằng và (ii) khả năng sử dụng mặt bằng cho mục đích làm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định pháp luật.

III. Các quy định pháp luật có liên quan đến hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư

Khi thuê mặt bằng để thành lập và vận hành phòng khám tầm soát ung thư, các bên không chỉ cần quan tâm đến quyền, nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng thuê tài sản mà còn phải kiểm tra tính pháp lý của bất động sản và khả năng sử dụng địa điểm cho mục đích khám bệnh, chữa bệnh. Đặc biệt, Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải đáp ứng các điều kiện để được cấp giấy phép hoạt động; giấy phép cũng ghi nhận địa điểm hoạt động và phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở. Do đó, trước khi ký hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư, bên thuê nên thực hiện đồng thời việc thẩm định pháp lý mặt bằng và kiểm tra khả năng đáp ứng các điều kiện hoạt động của phòng khám.

1. Điều kiện thực hiện việc giao kết hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư bắt buộc bên cho thuê mặt bằng phải đáp ứng những giấy tờ pháp lý gì?

Về nguyên tắc, pháp luật không quy định một “bộ giấy tờ riêng” dành cho bên cho thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư. Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch, bên thuê cần yêu cầu bên cho thuê cung cấp các tài liệu chứng minh quyền đối với mặt bằng và quyền được xác lập giao dịch.

Thứ nhất, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất

Bên cho thuê nên cung cấp bản chính hoặc bản sao hợp lệ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất để bên thuê kiểm tra các thông tin cơ bản như:

  • Người đứng tên trên Giấy chứng nhận;
  • Địa chỉ, diện tích, số thửa, số tờ bản đồ;
  • Loại đất, mục đích sử dụng đất;
  • Thời hạn sử dụng;
  • Tài sản gắn liền với đất;
  • Các thông tin đăng ký biến động, nếu có.

Đây là bước đặc biệt quan trọng bởi bên thuê dự kiến đầu tư chi phí đáng kể để cải tạo mặt bằng, lắp đặt thiết bị và xây dựng cơ sở vật chất phục vụ phòng khám.

Thứ hai, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền cho thuê của người ký hợp đồng

Người trực tiếp ký hợp đồng phải có quyền hợp pháp đối với tài sản hoặc được người có quyền hợp pháp ủy quyền.

Trường hợp người đứng tên trên Giấy chứng nhận trực tiếp ký hợp đồng thì cần đối chiếu thông tin nhân thân với giấy tờ sở hữu. Trường hợp người khác ký thay thì cần kiểm tra văn bản ủy quyền và phạm vi ủy quyền, đặc biệt là quyền cho thuê, thời hạn cho thuê và quyền ký các phụ lục liên quan.

Nếu mặt bằng thuộc sở hữu chung thì cần xác định chủ thể có quyền tham gia giao dịch và cách thức thể hiện sự đồng ý của các đồng chủ sở hữu theo quy định pháp luật.

Thứ ba, giấy tờ về tình trạng pháp lý của mặt bằng

Ngoài việc kiểm tra quyền sở hữu, bên thuê nên thẩm định:

  • Mặt bằng có đang thế chấp hay không;
  • Có đang bị kê biên để thi hành án hay không;
  • Có tranh chấp về quyền sử dụng, quyền sở hữu hay không;
  • Có bị hạn chế quyền chuyển giao, cho thuê hay không;
  • Có đang được cho thuê hoặc sử dụng bởi chủ thể khác hay không.

Việc kiểm tra này nhằm tránh trường hợp bên thuê đã ký hợp đồng và đầu tư vào mặt bằng nhưng sau đó phát sinh tranh chấp khiến việc sử dụng bị gián đoạn.

Thứ tư, giấy tờ liên quan đến hiện trạng và mục đích sử dụng mặt bằng

Đối với phòng khám, vấn đề không chỉ dừng ở việc bên cho thuê có quyền cho thuê hay không mà còn phải xác định mặt bằng có phù hợp với mục đích dự kiến hay không.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải đáp ứng điều kiện để được cấp giấy phép hoạt động; nội dung giấy phép bao gồm tên, hình thức tổ chức, địa điểm hoạt động, phạm vi hoạt động chuyên môn và thời gian làm việc.

Thứ năm, trường hợp bên cho thuê là tổ chức

Nếu bên cho thuê là doanh nghiệp, tổ chức thì cần kiểm tra thêm:

  • Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương;
  • Điều lệ hoặc quy chế có liên quan nếu cần thiết;
  • Thẩm quyền của người đại diện ký hợp đồng;
  • Văn bản ủy quyền nếu người ký không phải người đại diện theo pháp luật.

hop-dong-thue-mat-bang-de-lam-phong-kham-tam-soat-ung-thu-3.png

Như vậy, bên cho thuê không nhất thiết phải có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Giấy phép hoạt động phòng khám là vấn đề thuộc về cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Điều quan trọng đối với bên cho thuê là phải có quyền hợp pháp đối với mặt bằng và có đủ thẩm quyền để cho thuê tài sản.

2. Thành phần hồ sơ chi tiết cần chuẩn bị để tiến hành thủ tục công chứng hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư bao gồm những loại giấy tờ nào của cả hai bên?

Trước hết, cần phân biệt hồ sơ ký hợp đồng với hồ sơ yêu cầu công chứng. Không phải mọi hợp đồng thuê mặt bằng đều bắt buộc phải công chứng. Nếu các bên lựa chọn công chứng thì hồ sơ phải được chuẩn bị theo quy định của pháp luật về công chứng và yêu cầu thực tế của tổ chức hành nghề công chứng.

Hồ sơ của bên cho thuê

Tùy trường hợp cụ thể, bên cho thuê thường cần chuẩn bị:

  • Giấy tờ tùy thân của người ký hợp đồng;
  • Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất;
  • Giấy tờ chứng minh tình trạng pháp lý của tài sản nếu tổ chức hành nghề công chứng yêu cầu;
  • Văn bản ủy quyền, nếu người ký không phải người có quyền trực tiếp;
  • Giấy tờ xác định quan hệ sở hữu trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung;
  • Đối với tổ chức: giấy tờ pháp lý của tổ chức và tài liệu chứng minh thẩm quyền của người ký.

Hồ sơ của bên thuê

Nếu bên thuê là cá nhân, cần chuẩn bị giấy tờ tùy thân và các tài liệu liên quan đến giao dịch. Nếu bên thuê là doanh nghiệp hoặc tổ chức, thông thường cần chuẩn bị:

  • Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý của tổ chức;
  • Giấy tờ tùy thân của người đại diện ký hợp đồng;
  • Tài liệu chứng minh thẩm quyền ký;
  • Văn bản ủy quyền nếu ký thông qua người được ủy quyền;
  • Dự thảo hợp đồng thuê mặt bằng, nếu các bên đã tự soạn thảo.
  • Tài liệu nên chuẩn bị thêm đối với phòng khám tầm soát ung thư

Do mục đích thuê có tính chất đặc thù, bên thuê nên chuẩn bị thêm thông tin về mục đích sử dụng mặt bằng, dự kiến phạm vi hoạt động chuyên môn và nhu cầu cải tạo.

Những thông tin này không đồng nghĩa với việc phải đưa toàn bộ hồ sơ xin giấy phép hoạt động phòng khám vào hồ sơ công chứng. Tuy nhiên, chúng có ý nghĩa trong quá trình thẩm định để xác định mặt bằng có phù hợp với mục đích thuê hay không.

Đặc biệt, bên thuê nên yêu cầu ghi rõ trong hợp đồng rằng mặt bằng được thuê để làm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh/tầm soát ung thư, đồng thời quy định trách nhiệm của bên cho thuê nếu tình trạng pháp lý của mặt bằng khiến bên thuê không thể thực hiện mục đích thuê đã thỏa thuận.

3. Trình tự thực hiện các bước từ đàm phán, thẩm định pháp lý, soạn thảo đến ký kết hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư theo đúng chuẩn quy định pháp luật diễn ra ra sao?

Để hạn chế rủi ro, các bên có thể thực hiện theo trình tự sau:

Bước 1: Xác định nhu cầu và mục đích thuê

Bên thuê xác định rõ:

  • Địa điểm;
  • Diện tích;
  • Thời hạn thuê;
  • Giá thuê dự kiến;
  • Mục đích sử dụng làm phòng khám;
  • Phạm vi chuyên môn dự kiến;
  • Nhu cầu cải tạo, sửa chữa;
  • Nhu cầu lắp đặt máy móc, thiết bị.

Đây là bước quan trọng vì mục đích thuê phải được thể hiện nhất quán trong hợp đồng và phù hợp với khả năng sử dụng hợp pháp của mặt bằng.

Bước 2: Thẩm định pháp lý mặt bằng

Bên thuê kiểm tra Giấy chứng nhận, chủ thể sở hữu, quyền cho thuê, tình trạng tranh chấp, thế chấp và các hạn chế liên quan đến bất động sản.

Đồng thời, cần đánh giá sơ bộ khả năng sử dụng mặt bằng cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định cơ sở muốn được cấp giấy phép hoạt động phải đáp ứng các điều kiện luật định; trường hợp thay đổi địa điểm thì phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy phép hoạt động theo quy định.

Bước 3: Đàm phán các điều khoản quan trọng

Các bên cần thống nhất tối thiểu về:

  • Giá thuê và phương thức thanh toán;
  • Tiền đặt cọc;
  • Thời hạn thuê;
  • Thời điểm bàn giao;
  • Thời gian miễn hoặc giảm tiền thuê để cải tạo;
  • Quyền cải tạo, sửa chữa;
  • Chi phí đầu tư cơ sở vật chất;
  • Quyền lắp đặt biển hiệu, thiết bị;
  • Nghĩa vụ thuế, phí;
  • Điều kiện gia hạn;
  • Điều kiện chấm dứt hợp đồng;
  • Xử lý tài sản đầu tư khi chấm dứt hợp đồng.

Đặc biệt, nên có điều khoản riêng về trường hợp mặt bằng không đáp ứng điều kiện để xin giấy phép hoạt động phòng khám. Điều khoản này có thể quy định quyền chấm dứt hợp đồng, hoàn trả tiền đặt cọc và xử lý chi phí đã đầu tư tùy theo nguyên nhân và lỗi của mỗi bên.

Bước 4: Soạn thảo hợp đồng

Hợp đồng cần xác định chính xác thông tin của các bên và mô tả cụ thể mặt bằng thuê.

Đối với loại hợp đồng này, không nên chỉ ghi mục đích thuê chung chung như “kinh doanh dịch vụ”. Nên ghi rõ mục đích dự kiến sử dụng mặt bằng để làm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh/tầm soát ung thư trong phạm vi pháp luật cho phép.

Bước 5: Kiểm tra dự thảo và hồ sơ

Trước khi ký, các bên kiểm tra lại:

  • Chủ thể ký;
  • Quyền đối với tài sản;
  • Diện tích và hiện trạng;
  • Thời hạn thuê;
  • Giá thuê;
  • Tiền đặt cọc;
  • Điều kiện cải tạo;
  • Điều kiện chấm dứt;
  • Trách nhiệm bồi thường;
  • Phụ lục và tài liệu kèm theo.

Nếu lựa chọn công chứng, hồ sơ được chuẩn bị và nộp tại tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền để công chứng viên kiểm tra hồ sơ, giấy tờ và dự thảo hợp đồng theo quy định của Luật Công chứng. 

Bước 6: Ký kết và bàn giao mặt bằng

Sau khi thống nhất nội dung, các bên ký hợp đồng. Nếu hợp đồng được công chứng thì thực hiện ký theo trình tự công chứng và nhận văn bản đã được công chứng.

Sau đó, các bên lập biên bản bàn giao mặt bằng, trong đó nên ghi nhận:

  • Diện tích thực tế;
  • Hiện trạng;
  • Hệ thống điện, nước;
  • Trang thiết bị bàn giao;
  • Chìa khóa;
  • Chỉ số điện, nước;
  • Các hạng mục được phép cải tạo;
  • Thời điểm bắt đầu tính tiền thuê.

Bước 7: Tiếp tục thực hiện thủ tục pháp lý của phòng khám

Sau khi có quyền sử dụng mặt bằng hợp pháp, bên thuê tiếp tục chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân sự, phạm vi hoạt động chuyên môn và hồ sơ để thực hiện thủ tục cấp phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh theo quy định.

Điểm cần đặc biệt lưu ý là hợp đồng thuê mặt bằng không thay thế giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Việc ký hợp đồng chỉ tạo lập quyền sử dụng mặt bằng theo thỏa thuận; để cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở vẫn phải đáp ứng các điều kiện và được cấp giấy phép hoạt động theo quy định pháp luật. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 xác định giấy phép hoạt động là văn bản do cơ quan có thẩm quyền cấp cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện hoạt động.

IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư

Trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư, bên cho thuê và bên thuê có thể phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến thuế, nghĩa vụ thanh toán, bàn giao mặt bằng, an toàn bức xạ và bảo vệ môi trường. Việc xác định đúng trách nhiệm của từng bên ngay từ khi ký hợp đồng giúp hạn chế tranh chấp và các rủi ro pháp lý trong quá trình vận hành phòng khám.

1. Quy định hiện hành về trách nhiệm chịu các loại thuế (thuế môn bài, thuế GTGT, thuế TNCN) khi thực hiện hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư được phân chia cho các bên như thế nào?

Trước hết, cần lưu ý cách gọi “thuế môn bài” không hoàn toàn chính xác về mặt thuật ngữ pháp lý, bởi khoản thu này về bản chất là lệ phí môn bài. Đối với hoạt động cho thuê mặt bằng, nghĩa vụ thuế phụ thuộc trước hết vào chủ thể cho thuê và doanh thu, phương thức khai, nộp thuế theo quy định thuế hiện hành.

Nếu bên cho thuê là cá nhân, khoản tiền thu được từ hoạt động cho thuê tài sản có thể làm phát sinh nghĩa vụ thuế của cá nhân cho thuê nếu đáp ứng điều kiện chịu thuế theo quy định. Về nguyên tắc, đây là nghĩa vụ thuế gắn với thu nhập/hoạt động cho thuê của bên cho thuê, không mặc nhiên chuyển thành nghĩa vụ thuế của bên thuê chỉ vì bên thuê là phòng khám.

Đối với thuế giá trị gia tăng, hoạt động cho thuê tài sản thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về thuế GTGT. Điều 14 Luật Thuế GTGT năm 2024 quy định giá tính thuế đối với hoạt động cho thuê tài sản là số tiền cho thuê chưa có thuế GTGT trong trường hợp thuộc diện chịu thuế.

Đối với thuế thu nhập cá nhân, thu nhập từ hoạt động cho thuê tài sản của cá nhân được xác định theo pháp luật về thuế thu nhập cá nhân và các văn bản hướng dẫn hiện hành. Hiện nay, theo Phụ lục kèm theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP là một trong các văn bản mới quy định chi tiết thi hành pháp luật về thuế thu nhập cá nhân.

Do đó, hợp đồng nên ghi rõ:

  • Bên nào có trách nhiệm kê khai, nộp từng loại thuế;
  • Giá thuê đã bao gồm hay chưa bao gồm thuế;
  • Bên nào chịu chi phí thực tế nếu bên thuê nộp thuế thay cho bên cho thuê;
  • Trách nhiệm cung cấp chứng từ, hồ sơ để thực hiện nghĩa vụ thuế;
  • Cách xử lý khi chính sách thuế thay đổi trong thời gian thuê.

Lưu ý: Thỏa thuận trong hợp đồng về việc “bên thuê chịu thuế” chủ yếu xác định trách nhiệm tài chính giữa các bên, không đương nhiên làm thay đổi người có nghĩa vụ thuế theo pháp luật.

2. Việc trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế của các bên khi cố tình kê khai giá thuê thấp hơn thực tế thanh toán trong hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư sẽ dẫn đến những loại hình vi phạm pháp luật nào?

Việc cố tình ghi giá thuê trong hợp đồng thấp hơn số tiền thực tế thanh toán nhằm làm giảm số thuế phải nộp có thể dẫn đến vi phạm pháp luật về thuế, tùy thuộc vào tính chất, mức độ, số tiền thuế bị thiếu và các tình tiết của vụ việc.

Nếu hành vi chỉ dẫn đến khai thiếu thuế nhưng chưa đủ yếu tố xác định là trốn thuế thì có thể bị xử lý theo quy định về khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp. Ngược lại, nếu có hành vi gian dối nhằm che giấu doanh thu, sử dụng chứng từ không đúng thực tế hoặc thực hiện các hành vi khác nhằm làm giảm số thuế phải nộp thì có thể bị xem xét theo quy định về trốn thuế.

Theo Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-СР được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 291/2026/NĐ-CP, hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế có thể phải nộp đủ số thuế thiếu và chịu tiền phạt theo quy định; đối với hành vi trốn thuế, mức xử lý nghiêm khắc hơn và có thể tính theo số lần số thuế trốn.

Trong trường hợp hành vi có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo quy định của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp ghi giá thuê thấp hơn thực tế đều mặc nhiên cấu thành tội phạm; cần xác định đầy đủ yếu tố cấu thành, số tiền thuế trốn và các điều kiện luật định.

3. Biện pháp chế tài xử lý nào sẽ được pháp luật áp dụng nếu một trong các bên vi phạm nghĩa vụ thanh toán hoặc bàn giao trong hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư?

Nghĩa vụ thanh toán tiền thuê và bàn giao mặt bằng trước hết được điều chỉnh bởi hợp đồng giữa các bên và các quy định của Bộ luật Dân sự về hợp đồng thuê tài sản. Bộ luật Dân sự 2015 là văn bản nền tảng điều chỉnh quan hệ thuê tài sản và trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ.

Nếu bên thuê chậm hoặc không thanh toán tiền thuê, tùy nội dung hợp đồng và mức độ vi phạm, bên cho thuê có thể yêu cầu:

  • Thanh toán số tiền thuê còn thiếu;
  • Thanh toán tiền lãi do chậm trả nếu có căn cứ;
  • Phạt vi phạm nếu hợp đồng có thỏa thuận và pháp luật cho phép;
  • Bồi thường thiệt hại thực tế phát sinh;
  • Chấm dứt hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng khi có căn cứ;
  • Yêu cầu bên thuê trả lại mặt bằng.

Ngược lại, nếu bên cho thuê không bàn giao mặt bằng đúng thời hạn hoặc bàn giao không đúng hiện trạng đã cam kết, bên thuê có thể yêu cầu thực hiện đúng nghĩa vụ, khắc phục vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc áp dụng các quyền khác theo hợp đồng và pháp luật.

Đối với phòng khám, hậu quả của việc chậm bàn giao có thể lớn hơn hợp đồng thuê thông thường vì bên thuê có thể đã phát sinh chi phí thiết kế, cải tạo, tuyển dụng nhân sự và chuẩn bị hồ sơ cấp phép. Vì vậy, hợp đồng nên quy định rõ mốc bàn giao, điều kiện bàn giao và chế tài khi chậm bàn giao.

4. Hành vi vi phạm các tiêu chuẩn thi công an toàn bức xạ gây rò rỉ tia X ảnh hưởng đến cư dân xung quanh sẽ làm phát sinh các trách nhiệm bồi thường và chấm dứt hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư như thế nào?

Nếu phòng khám sử dụng thiết bị X-quang hoặc thiết bị bức xạ khác thuộc trường hợp pháp luật điều chỉnh, hoạt động này phải tuân thủ các yêu cầu về an toàn bức xạ.

Luật Năng lượng nguyên tử 2025 đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn trong hoạt động liên quan đến năng lượng nguyên tử. Nghị định 332/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về bảo đảm an toàn bức xạ, cấp phép, thanh tra, kiểm tra, ứng phó sự cố và bồi thường thiệt hại hạt nhân.

Trường hợp việc thi công, lắp đặt hoặc vận hành thiết bị bức xạ không bảo đảm yêu cầu và gây thiệt hại cho người khác, chủ thể có hành vi vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định chuyên ngành và quy định chung về bồi thường thiệt hại.

Về quan hệ thuê mặt bằng, cần phân biệt:

  • Một là, trách nhiệm của phòng khám/người vận hành. Nếu vi phạm phát sinh từ việc sử dụng, vận hành thiết bị hoặc tổ chức hoạt động chuyên môn của bên thuê thì bên thuê có thể phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại gây ra.
  • Hai là, trách nhiệm của bên cho thuê. Nếu thiệt hại xuất phát từ kết cấu, hạ tầng hoặc lỗi thuộc trách nhiệm của bên cho thuê theo hợp đồng thì bên cho thuê có thể phải chịu trách nhiệm tương ứng.
  • Ba là, quan hệ chấm dứt hợp đồng. Vi phạm an toàn bức xạ không tự động làm hợp đồng thuê chấm dứt. Việc chấm dứt phải căn cứ vào điều khoản hợp đồng và quy định pháp luật về quyền đơn phương chấm dứt, hủy bỏ hoặc chấm dứt hợp đồng. 

Tuy nhiên, nếu hành vi vi phạm khiến mục đích thuê không thể thực hiện hoặc làm phát sinh căn cứ chấm dứt đã được các bên thỏa thuận thì bên có quyền có thể thực hiện việc chấm dứt theo quy định.

5. Chủ thể có bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi có hành vi vi phạm nghiêm trọng tiêu chuẩn xả thải y tế, trái với cam kết bảo vệ môi trường trong hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư? Vì sao?

Có thể phát sinh trách nhiệm hình sự nếu hành vi xả thải của phòng khám đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu của tội phạm theo Bộ luật Hình sự và pháp luật về bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, việc hợp đồng thuê mặt bằng có điều khoản cam kết bảo vệ môi trường không phải là căn cứ duy nhất để xác định trách nhiệm hình sự. Cơ quan có thẩm quyền phải xác định hành vi thực tế, loại chất thải, mức độ vi phạm, hậu quả hoặc nguy cơ gây hậu quả và các điều kiện khác theo cấu thành tội phạm tương ứng.

Về quan hệ hợp đồng, nếu bên thuê vi phạm cam kết về môi trường thì bên cho thuê có thể áp dụng các quyền và chế tài đã được thỏa thuận hoặc pháp luật quy định. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng làm cho mục đích thuê không thể thực hiện hoặc thuộc trường hợp được quyền chấm dứt, đơn phương chấm dứt hợp đồng thì quan hệ thuê có thể được xử lý theo các căn cứ tương ứng.

Do đó, cần tách biệt ba tầng trách nhiệm:

  • Trách nhiệm hành chính do vi phạm quy định về môi trường;
  • Trách nhiệm dân sự đối với thiệt hại gây ra;
  • Trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Việc một hành vi bị xử phạt hành chính hay vi phạm hợp đồng không đồng nghĩa đương nhiên với việc người thực hiện bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư?

Hợp đồng thuê mặt bằng để làm phòng khám tầm soát ung thư có nhiều điểm cần lưu ý hơn so với hợp đồng thuê mặt bằng kinh doanh thông thường, bởi ngoài quan hệ thuê tài sản còn liên quan đến điều kiện hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở vật chất, an toàn bức xạ, môi trường, thuế và trách nhiệm của các bên trong quá trình vận hành.

Nếu bạn đang cần rà soát hoặc xây dựng hợp đồng, NPLaw có thể hỗ trợ xem xét các nội dung như quyền sử dụng hợp pháp của bên cho thuê, mục đích thuê, thời hạn thuê, tiền đặt cọc, quyền cải tạo mặt bằng, trách nhiệm về thuế, điều kiện chấm dứt hợp đồng, xử lý tài sản đầu tư và các rủi ro pháp lý liên quan đến việc sử dụng mặt bằng làm phòng khám.

Việc rà soát hợp đồng trước khi ký có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt trong trường hợp bên thuê dự kiến đầu tư lớn vào cải tạo mặt bằng, hệ thống kỹ thuật và trang thiết bị chuyên môn. Qua đó, các bên có thể chủ động phân bổ trách nhiệm và xây dựng phương án xử lý nếu mặt bằng không đáp ứng điều kiện để phòng khám hoạt động theo kế hoạch.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.