Nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là hành vi có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, tài sản và quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, nhân viên có thể bị xử lý kỷ luật, yêu cầu bồi thường hoặc chịu các chế tài pháp lý khác. Vậy doanh nghiệp cần xác định và xử lý hành vi này như thế nào?
I. Nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân đang là vấn đề nhức nhối, gây ảnh hưởng đến uy tín, tài sản và hoạt động của nhiều doanh nghiệp hiện nay. Vậy bản chất, quy định pháp luật và cách xử lý vấn đề này như thế nào?
Nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân có thể khiến doanh nghiệp bị ảnh hưởng về uy tín, tài sản, quan hệ khách hàng và hoạt động kinh doanh. Hành vi này có thể phát sinh dưới nhiều hình thức như tự ý sử dụng tên, logo, hình ảnh công ty để giao dịch, nhận tiền hoặc tạo lòng tin với khách hàng nhằm phục vụ lợi ích riêng.
Do đó, doanh nghiệp cần xác định rõ bản chất hành vi, dấu hiệu vi phạm và trách nhiệm pháp lý của nhân viên để có biện pháp xử lý phù hợp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
II. Nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là gì? Những vấn đề doanh nghiệp cần biết
Để xử lý đúng, doanh nghiệp cần hiểu rõ nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là gì, cách nhận diện hành vi vi phạm và trách nhiệm pháp lý liên quan.
1. Thương hiệu công ty là gì và được bảo hộ như thế nào?
Thương hiệu công ty là cách gọi phổ biến để chỉ các dấu hiệu giúp khách hàng nhận biết và phân biệt doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ trên thị trường. Tuy nhiên, “thương hiệu” không phải là một đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được pháp luật quy định và bảo hộ độc lập. Tùy trường hợp, các yếu tố cấu thành thương hiệu có thể được bảo hộ dưới dạng nhãn hiệu, tên thương mại, quyền tác giả hoặc các đối tượng sở hữu trí tuệ khác.
Theo Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025), nhãn hiệu được bảo hộ khi đáp ứng điều kiện về khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ sở hữu với chủ thể khác. Đối với tên thương mại, Điều 76 Luật này quy định tên thương mại được bảo hộ nếu có khả năng phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên đó với chủ thể khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.
Do đó, khi nhân viên tự ý sử dụng tên thương mại, nhãn hiệu, logo hoặc các dấu hiệu nhận diện của công ty để giao dịch, tạo lòng tin hoặc thu lợi riêng, doanh nghiệp cần xác định cụ thể đối tượng quyền bị sử dụng và tính chất hành vi để có căn cứ xử lý phù hợp.
2. Phân biệt giữa sử dụng thương hiệu công ty hợp pháp và trục lợi cá nhân.
Việc nhân viên sử dụng tên, nhãn hiệu, logo hoặc dấu hiệu nhận diện của công ty cần được xem xét dựa trên phạm vi được doanh nghiệp cho phép và mục đích sử dụng. Theo điểm a khoản 1 Điều 123 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025), chủ sở hữu đối tượng sở hữu công nghiệp có quyền sử dụng hoặc cho phép người khác sử dụng đối tượng đó theo quy định pháp luật. Theo đó:
- Sử dụng hợp pháp: Nhân viên sử dụng thương hiệu trong phạm vi công việc được giao, được công ty cho phép và nhằm phục vụ hoạt động của doanh nghiệp.
- Sử dụng để trục lợi cá nhân: Nhân viên tự ý sử dụng thương hiệu hoặc danh nghĩa công ty ngoài phạm vi được cho phép để tạo lòng tin, nhận tiền, ký kết giao dịch hoặc thu lợi cho cá nhân.

Như vậy, yếu tố quan trọng để phân biệt là quyền sử dụng, phạm vi được cho phép và mục đích sử dụng. Nếu nhân viên vượt quá phạm vi được giao và sử dụng thương hiệu nhằm thu lợi riêng, doanh nghiệp có thể xem xét trách nhiệm của nhân viên và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp theo tính chất, mức độ vi phạm.
3. Tác động tiêu cực của việc nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân.
Việc nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân có thể gây nhầm lẫn cho khách hàng, ảnh hưởng uy tín và gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Đặc biệt, nếu nhân viên sử dụng các chỉ dẫn thương mại của công ty nhằm tạo sự nhầm lẫn về chủ thể hoặc hoạt động kinh doanh thì hành vi có thể bị xem xét là cạnh tranh không lành mạnh theo Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025).
Cụ thể, khoản 1 Điều 130 quy định hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh hoặc nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ là hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Chỉ dẫn thương mại có thể bao gồm nhãn hiệu, tên thương mại, biểu tượng kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì và nhãn hàng hóa theo khoản 2 Điều này.
Do đó, hành vi của nhân viên có thể khiến doanh nghiệp phải đối mặt với:
- Mất uy tín, danh tiếng do khách hàng hiểu nhầm hành vi cá nhân là hoạt động chính thức của công ty.
- Thiệt hại về tài sản nếu nhân viên nhận tiền, giao dịch hoặc cam kết với khách hàng dưới danh nghĩa doanh nghiệp.
- Mất lòng tin của khách hàng, đối tác, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
- Phát sinh tranh chấp và trách nhiệm pháp lý nếu hành vi sử dụng thương hiệu gây thiệt hại hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp.
Lưu ý: Không phải mọi trường hợp nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để thu lợi cá nhân đều mặc nhiên là hành vi cạnh tranh không lành mạnh; cần căn cứ vào hành vi cụ thể và các dấu hiệu.
III. Quy định, thủ tục, điều kiện, xử lý nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân
Doanh nghiệp cần xác định hành vi vi phạm, trách nhiệm của nhân viên và thiệt hại thực tế để lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp theo quy định pháp luật.
1. Điều kiện để xác định hành vi sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là vi phạm.
Để xác định hành vi nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là vi phạm, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố sau:
- Có hành vi sử dụng thương hiệu: Nhân viên sử dụng tên thương mại, nhãn hiệu, logo, biểu tượng hoặc chỉ dẫn thương mại của công ty.
- Không được phép hoặc vượt quá phạm vi được giao: Việc sử dụng không thuộc phạm vi công việc, ủy quyền hoặc cho phép của doanh nghiệp.
- Có mục đích thu lợi cá nhân: Sử dụng danh nghĩa hoặc uy tín của công ty để nhận tiền, ký giao dịch hoặc tạo lợi ích riêng.
- Gây thiệt hại hoặc nguy cơ gây thiệt hại: Hành vi làm ảnh hưởng đến tài sản, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Trường hợp hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh hoặc nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ thì có thể được xác định là hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo điểm a khoản 1 Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025).
2. Các chế tài xử lý kỷ luật lao động đối với nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân.
Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và nội quy lao động, nhân viên có hành vi sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân có thể bị áp dụng các hình thức xử lý kỷ luật lao động theo quy định của pháp luật.
Theo Điều 124 Bộ luật Lao động 2019, các hình thức xử lý kỷ luật lao động gồm:
- Khiển trách;
- Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng;
- Cách chức;
- Sa thải.
Trong đó, sa thải chỉ được áp dụng khi hành vi thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 125 Bộ luật Lao động 2019. Chẳng hạn, người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc hoặc có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng theo điều kiện luật định.
Do đó, không phải cứ nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là đương nhiên bị sa thải. Doanh nghiệp phải căn cứ vào nội quy lao động, tính chất và mức độ vi phạm, lỗi của người lao động và quy định tại Điều 122, Điều 124, Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 để lựa chọn hình thức xử lý phù hợp.
3. Quy trình khởi kiện dân sự đối với nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân.
Nếu hành vi của nhân viên gây thiệt hại đến tài sản, uy tín hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của công ty, doanh nghiệp có thể xem xét khởi kiện để yêu cầu bồi thường và thực hiện các nghĩa vụ liên quan. Về cơ bản, quy trình gồm:
- Thu thập chứng cứ: Lưu giữ tài liệu thể hiện việc nhân viên sử dụng thương hiệu trái phép, hành vi trục lợi và thiệt hại thực tế phát sinh.
- Xác định yêu cầu khởi kiện: Doanh nghiệp có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại và các yêu cầu khác tùy tính chất vụ việc.
- Xác định Tòa án có thẩm quyền: Thông thường, tranh chấp được giải quyết tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Nộp đơn khởi kiện: Chuẩn bị đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo gửi đến Tòa án có thẩm quyền.
- Tham gia giải quyết vụ án: Thực hiện các thủ tục tố tụng, cung cấp chứng cứ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp theo yêu cầu của Tòa án.
Căn cứ Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp luật có quy định khác. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chứng minh hành vi vi phạm, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả để có cơ sở yêu cầu bồi thường.
IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp trường hợp nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân
Dưới đây là những thắc mắc thường gặp về việc nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân và cách doanh nghiệp xử lý theo quy định pháp luật.
1. Công ty có thể khởi kiện nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân ở đâu?
Công ty có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền. Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 ( sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025), Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm các tranh chấp dân sự, kinh doanh, thương mại và lao động thuộc phạm vi luật định.
Về thẩm quyền theo lãnh thổ, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết vụ án nếu bị đơn là cá nhân.
Như vậy, công ty cần xác định bản chất yêu cầu khởi kiện để xác định đúng Tòa chuyên trách và Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo lãnh thổ.
2. Thời hiệu xử lý kỷ luật đối với nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân là bao lâu?
Theo Điều 123 Bộ luật Lao động 2019, thời hiệu xử lý kỷ luật lao động thông thường là 06 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm. Tuy nhiên, nếu hành vi liên quan trực tiếp đến tài chính, tài sản, bí mật công nghệ hoặc bí mật kinh doanh của người sử dụng lao động thì thời hiệu được kéo dài lên 12 tháng.
Đối với trường hợp nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân, doanh nghiệp cần căn cứ vào tính chất thực tế của hành vi. Nếu hành vi có liên quan trực tiếp đến tài sản, tài chính hoặc bí mật kinh doanh của công ty thì có thể áp dụng thời hiệu 12 tháng; các trường hợp khác áp dụng thời hiệu 06 tháng.
Ngoài ra, nếu người lao động thuộc trường hợp được tạm hoãn xử lý kỷ luật theo khoản 4 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, thời hiệu có thể được kéo dài nhưng không quá 60 ngày kể từ ngày hết thời gian tạm hoãn theo quy định. Doanh nghiệp cũng phải ban hành quyết định xử lý kỷ luật trong thời hạn luật định.
3. Nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân ngoài giờ làm việc có bị xử lý không?
Có thể bị xử lý, nếu hành vi ngoài giờ làm việc vẫn vi phạm nghĩa vụ của người lao động, nội quy lao động hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công ty.
Theo Điều 122 và Điều 127 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp chỉ được xử lý kỷ luật khi chứng minh được lỗi và hành vi vi phạm có căn cứ theo quy định. Vì vậy, việc nhân viên thực hiện hành vi ngoài giờ làm việc không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mất quyền xử lý.
Chẳng hạn, nhân viên tự ý dùng tên, logo, nhãn hiệu hoặc danh nghĩa công ty để giao dịch, nhận tiền của khách hàng nhằm hưởng lợi cá nhân thì doanh nghiệp có thể xem xét xử lý nếu hành vi đó thuộc trường hợp vi phạm được quy định hợp lệ.
Ngoài giờ làm việc vẫn có thể bị xử lý, nhưng phải căn cứ vào hành vi cụ thể, nội quy lao động và mức độ ảnh hưởng đến công ty, không phải cứ xảy ra ngoài giờ là đương nhiên bị kỷ luật.
4. Nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân qua mạng xã hội có bị xử lý không?
Có thể bị xử lý nếu nhân viên tự ý sử dụng tên, logo, nhãn hiệu hoặc danh nghĩa công ty trên mạng xã hội để tạo lòng tin, nhận tiền hoặc thu lợi cá nhân, đặc biệt khi hành vi gây thiệt hại hoặc làm khách hàng hiểu nhầm về hoạt động của doanh nghiệp.

Nếu thương hiệu được bảo hộ, việc sử dụng trái phép có thể bị xem xét theo Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025). Trường hợp sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể hoặc hoạt động kinh doanh còn có thể được xem xét theo Điều 130 Luật này.
Về quan hệ lao động, doanh nghiệp có thể xử lý kỷ luật nếu hành vi vi phạm được quy định trong nội quy lao động, hợp đồng lao động hoặc pháp luật lao động, đồng thời phải chứng minh được lỗi của người lao động theo Điều 122 và Điều 127 Bộ luật Lao động 2019.
Như vậy, việc thực hiện hành vi trên Facebook, TikTok, Zalo hoặc nền tảng khác không loại trừ trách nhiệm của nhân viên. Doanh nghiệp cần lưu giữ bài đăng, tin nhắn, giao dịch và các chứng cứ liên quan để xác định hành vi và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
5. Nếu nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân bằng cách tự nhận là đại lý, chi nhánh hoặc đơn vị được ủy quyền, doanh nghiệp nên giải quyết ra sao?
Doanh nghiệp nên ngay lập tức xác minh, yêu cầu chấm dứt hành vi và thu thập chứng cứ về việc nhân viên tự nhận là đại lý, chi nhánh hoặc đơn vị được ủy quyền. Trường hợp hành vi sử dụng tên, nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn thương mại của công ty gây nhầm lẫn về chủ thể hoặc hoạt động kinh doanh, có thể bị xem xét theo Điều 129, Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022, 2025).
Doanh nghiệp có thể thực hiện các biện pháp sau:
- Yêu cầu nhân viên chấm dứt ngay việc sử dụng thương hiệu và danh nghĩa công ty để giao dịch, nhận tiền hoặc thu lợi cá nhân.
- Thông báo cho khách hàng, đối tác về việc nhân viên không phải đại lý, chi nhánh hoặc người được ủy quyền nếu thực tế không có sự ủy quyền.
- Thu thập chứng cứ như tin nhắn, bài đăng, hợp đồng, hóa đơn, tài khoản nhận tiền và nội dung nhân viên tự nhận là đại diện công ty.
- Nếu nhân viên đang làm việc tại công ty, doanh nghiệp có thể xem xét xử lý kỷ luật lao động nếu hành vi vi phạm được quy định trong nội quy lao động và đáp ứng điều kiện xử lý theo Điều 122, Điều 127 Bộ luật Lao động 2019.
- Nếu gây thiệt hại, doanh nghiệp có thể yêu cầu bồi thường và xem xét khởi kiện để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Như vậy, doanh nghiệp không nên chỉ xử lý nội bộ mà cần đồng thời ngăn chặn việc tiếp tục sử dụng thương hiệu, bảo toàn chứng cứ và xác định thiệt hại để lựa chọn biện pháp pháp lý phù hợp.
V. Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp phải vấn đề nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân, hãy liên hệ ngay với NPLaw để được tư vấn, hỗ trợ giải quyết vụ việc một cách chuyên nghiệp, hiệu quả và đúng pháp luật.
Nếu doanh nghiệp đang gặp tình trạng nhân viên sử dụng thương hiệu công ty để trục lợi cá nhân, việc xử lý cần được thực hiện đúng căn cứ pháp lý và phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm. NPLaw cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hành vi, thu thập chứng cứ, xử lý trách nhiệm của nhân viên và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.