Hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải: quy định mới và hướng xử lý theo pháp luật lao động

Hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải là một trong những sai sót pháp lý nghiêm trọng thường gặp của người sử dụng lao động trong quan hệ lao động. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Vậy hành vi xử lý kỷ luật quá thời hạn này có hiệu lực pháp lý hay không và người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Hãy cùng NPLaw tìm hiểu chi tiết các quy định điều chỉnh vấn đề này qua bài viết dưới đây.

I. Những tranh chấp lao động thường phát sinh từ việc sa thải sau khi hết thời hiệu xử lý kỷ luật?

Thực tế hiện nay chỉ ra rằng, xuất phát từ nhiều nguyên nhân, vẫn tồn tại các doanh nghiệp ban hành quyết định sa thải sau khi thời hiệu xử lý kỷ luật lao động đã hết. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền lợi chính đáng của người lao động nên số vụ tranh chấp về vấn đề này ngày càng tăng cao.

Có thể kể đến một vài tranh chấp lao động thường phát sinh từ việc sa thải sau khi hết thời hiệu xử lý kỷ luật như sau:

• Người lao động khởi kiện yêu cầu hủy quyết định sa thải.
• Tranh chấp về tiền lương, bảo hiểm xã hội trong thời gian không được làm việc.
• Yêu cầu nhận người lao động trở lại làm việc.
• Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do sa thải trái pháp luật.
• Tranh chấp liên quan đến trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc hoặc bồi thường khác.

Chính vì những hệ quả pháp lý nghiêm trọng này, việc xác định đúng thời hiệu xử lý kỷ luật lao động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cả doanh nghiệp và người lao động. 

II. Khái niệm về hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải

Trước khi phân tích các quy định pháp luật về hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải, quý bạn đọc cần nắm rõ khái niệm về  vấn đề này. 

1. Hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải là gì?

Có thể hiểu, hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải là trường hợp người sử dụng lao động ban hành quyết định xử lý kỷ luật bằng hình thức sa thải sau khi đã hết thời hạn mà pháp luật cho phép áp dụng kỷ luật đối với hành vi vi phạm của người lao động.

Nói cách khác, mặc dù người lao động có thể đã từng có hành vi vi phạm nhưng do doanh nghiệp không xử lý trong thời hạn luật định nên quyền xử lý kỷ luật đối với hành vi đó không còn.   

2. Mục đích của việc quy định thời hiệu xử lý kỷ luật lao động

Qua thời gian áp dụng các quy định về thời hiệu xử lý kỷ luật lao động, có thể thấy mục đích của các quy định này được thể hiện ở các những khía cạnh sau:

• Bảo đảm tính kịp thời của việc xử lý vi phạm.
• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.
• Khuyến khích doanh nghiệp chủ động quản lý lao động.
• Tránh việc lợi dụng các vi phạm cũ để gây bất lợi cho người lao động.
• Góp phần xây dựng môi trường lao động công bằng và minh bạch. 

Tóm lại, việc pháp luật quy định thời hiệu xử lý kỷ luật nhằm bảo đảm sự ổn định trong quan hệ lao động và hạn chế tình trạng doanh nghiệp xử lý người lao động sau một khoảng thời gian quá dài. 

3. Vì sao việc tuân thủ thời hiệu xử lý kỷ luật là điều kiện bắt buộc khi sa thải người lao động?

Việc tuân thủ thời hiệu xử lý kỷ luật là điều kiện bắt buộc và mang tính quyết định khi sa thải người lao động vì những lý do chủ yếu sau: 

• Đảm bảo tính hợp pháp của quyết định kỷ luật: Việc tuân thủ quy định về thời hiệu xử lý kỷ luật sa thải (Điều 123 Bộ luật Lao động 2019) sẽ là cơ sở cho việc xem xét tính hợp pháp của quyết định sa thải khi có tranh chấp.
• Bảo vệ quyền lợi cho người lao động: Thời hiệu đặt ra giới hạn thời gian sẽ hạn chế tình trạng "treo" hồ sơ, giữ lỗi của người lao động trong thời gian dài, gây bất an và bất công cho người lao động.
• Thúc đẩy sự minh bạch, tạo ra môi trường làm việc công bằng: Quy định về thời hiệu xử lý kỷ luật lao động sa thải sẽ buộc người sử dụng lao động phải nhanh chóng điều tra, xem xét và xử lý vi phạm ngay khi nó xảy ra hoặc khi mới phát hiện ra, giúp duy trì kỷ luật lao động một cách hiệu quả tại doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp không tuân thủ thời hiệu xử lý kỷ luật thì dù hành vi vi phạm có thật, quyết định sa thải vẫn có thể bị tuyên là trái pháp luật. Đây là nguyên tắc nhằm bảo đảm việc áp dụng chế tài đúng quy định nên bắt buộc phải tuân thủ khi áp dụng quyết định sa thải. 

III. Quy định của pháp luật liên quan đến hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải

Sau khi hiểu rõ khái niệm, phân tích dưới đây sẽ đi sâu vào các quy định của pháp luật liên quan đến hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải. 

1. Pháp luật quy định như thế nào về thời hiệu xử lý kỷ luật lao động?

Hiện nay, dựa vào hành vi vi phạm thực tế của người lao động mà pháp luật đề ra thời hiệu xử lý kỷ luật lao động khác nhau.

Khoản 1 Điều 123 Bộ Luật Lao động năm 2019 (được hướng dẫn bởi Điều 72 Nghị định 145/2020/NĐ-CP) quy định về vấn đề này như sau: 

• Thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là 06 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm.
• Trường hợp hành vi vi phạm liên quan trực tiếp đến tài chính, tài sản, tiết lộ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh của người sử dụng lao động thì thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là 12 tháng.

Ngoài ra, tại khoản 2 Điều 123 Bộ Luật Lao động năm 2019 pháp luật còn quy định một số trường hợp thời hiệu được kéo dài khi:

• Người lao động đang thuộc các trường hợp chưa được xử lý kỷ luật theo khoản 4 Điều 122 của Bộ luật này như người đang nghỉ ốm đau, điều dưỡng; nghỉ việc được sự đồng ý của người sử dụng lao động,...
• Nếu hết thời hiệu hoặc còn thời hiệu nhưng không đủ 60 ngày thì được kéo dài thời hiệu để xử lý kỷ luật lao động nhưng không quá 60 ngày kể từ ngày hết thời gian nêu trên. 

Việc xác định chính xác thời hiệu có ý nghĩa quan trọng đến tính hợp pháp của quyết định xử lý kỷ luật sa thải.  

2. Người lao động sẽ được xóa kỷ luật lao động sau bao lâu?

Khi đã biết được thời hiệu xử lý kỷ luật thì việc tìm hiểu thêm về thời gian để được xóa kỷ luật lao động cũng là nhu cầu của nhiều người.

Theo Điều 126 Bộ Luật Lao động năm 2019, việc xóa kỷ luật lao động sẽ được thực hiện sau khoảng thời gian sau:

• Người lao động bị khiển trách sau 03 tháng hoặc bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương sau 06 tháng hoặc bị xử lý kỷ luật cách chức sau 03 năm kể từ ngày bị xử lý, nếu không tiếp tục vi phạm kỷ luật lao động thì đương nhiên được xóa kỷ luật. 
• Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương sau khi chấp hành được một nửa thời hạn nếu sửa chữa tiến bộ thì có thể được người sử dụng lao động xét giảm thời hạn. 

Như vậy, pháp luật hiện nay chỉ ghi nhận việc xóa kỷ luật lao động cho hình thức khiển trách và kéo dài thời hạn nâng lương sau một thời gian cụ thể. 

3. Hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải có bị coi là trái pháp luật không?

Câu trả lời là có, việc hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải sẽ bị xem là hành vi trái pháp luật. Điều này được thể hiện rõ qua các quy định liên quan. 

Theo đó, khoản 3 Điều 123 Bộ Luật Lao động năm 2019 quy định rõ “người sử dụng lao động phải ban hành quyết định xử lý kỷ luật lao động trong thời hạn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này”.

Đồng thời, điểm đ khoản 2 Điều 19 Nghị định 12/2022/NĐ-CP cũng quy định một trong những hành vi vi phạm quy định về kỷ luật lao động là “xử lý kỷ luật lao động …. không đúng …. thời hiệu theo quy định của pháp luật”.

Từ 02 quy định trên có thể thấy, việc tuân thủ thời hiệu xử lý kỷ luật là yêu cầu bắt buộc đối với người sử dụng lao động khi ra quyết định sa thải. Do vậy, khi hết thời hiệu nhưng vẫn ban hành quyết định sa thải sẽ bị xem là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị phạt hành chính. 

4. Quyền và lợi ích của người lao động được bảo vệ như thế nào khi doanh nghiệp xử lý kỷ luật quá thời hiệu?

Pháp luật không chỉ giới hạn quyền xử lý kỷ luật của doanh nghiệp mà còn thiết lập cơ chế để người lao động bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình. 

Theo Điều 131 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì “người bị xử lý kỷ luật lao động …. nếu thấy không thỏa đáng có quyền khiếu nại với người sử dụng lao động, với cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo trình tự do pháp luật quy định”.

Áp vào trường hợp này, khi doanh nghiệp xử lý kỷ luật quá thời hiệu, người lao động hoàn toàn có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ lợi ích của mình. 

Mặt khác, đối với trường hợp bị xử lý kỷ luật sa thải dù quá thời hiệu, người lao động còn có thể hưởng những quyền lợi giống trường hợp doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật quy định tại Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019. Cụ thể:

• Được nhận trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết; được trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày không được làm việc và được trả thêm một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động. 
• Trường hợp không còn vị trí, công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động mà người lao động vẫn muốn làm việc thì hai bên thỏa thuận để sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động.
• Trường hợp vi phạm quy định về thời hạn báo trước quy định tại khoản 2 Điều 36 của Bộ Luật Lao động năm 2019 thì phải trả một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng lao động trong những ngày không báo trước.
• Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc thì ngoài khoản tiền phải trả quy định tại khoản 1 Điều này người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 46 của Bộ Luật Lao động năm 2019 để chấm dứt hợp đồng lao động.
• Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý thì ngoài khoản tiền người sử dụng lao động phải trả và trợ cấp thôi việc, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm cho người lao động nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động. 

Hiện nay, để bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động khi doanh nghiệp xử lý kỷ luật quá thời hiệu, pháp luật đã đặt ra quyền khởi kiện và khiếu nại cho người lao động. Đồng thời cũng ghi nhận thêm các quyền lợi mà người lao động có thể nhận được khi bị sa thải quá thời hiệu. 

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải

Để quý bạn đọc hiểu thêm về vấn đề này, phần dưới đây sẽ giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải. 

1. Người lao động có được yêu cầu nhận trở lại làm việc khi quyết định sa thải bị hủy bỏ không?

Có, khi quyết định sa thải bị hủy bỏ, người lao động hoàn toàn có quyền yêu cầu doanh nghiệp nhận trở lại làm việc. 

Việc quyết định sa thải bị hủy bỏ có thể hiểu là trước đó, việc sa thải người lao động được thực hiện không đúng quy định hay đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật. Theo khoản 1 Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì một trong những trách nhiệm doanh nghiệp phải thực hiện là “nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết”.

Dựa trên tinh thần này, người lao động có thể yêu cầu người sử dụng lao động nhận mình trở lại làm việc theo hợp đồng đã giao kết trước đó để đảm bảo đúng quy định pháp luật. 

2. Doanh nghiệp có thể thu hồi quyết định sa thải đã ban hành sau khi phát hiện hết thời hiệu xử lý kỷ luật hay không?

Về thực tế, doanh nghiệp có thể chủ động thu hồi quyết định sa thải nếu nhận thấy quyết định đã ban hành không phù hợp với quy định pháp luật mà cụ thể là sai về thời hiệu xử lý kỷ luật. Điều này hoàn toàn không bị pháp luật hiện nay cấm thực hiện. 

3. Người lao động có được nhận bồi thường trong trường hợp bị sa thải sau khi hết thời hiệu xử lý kỷ luật không?

Có, trong trường hợp bị sa thải sau khi hết thời hiệu xử lý kỷ luật người lao động có thể được bồi thường. Theo khoản 1 Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì các khoản bồi thường có thể được nhận bao gồm:

• Khoản tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày người lao động không được làm việc. 
• Khoản tiền trả thêm ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.
• Sau khi được nhận lại làm việc, người lao động hoàn trả cho người sử dụng lao động các khoản tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm nếu đã nhận của người sử dụng lao động. 
• Trường hợp vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải trả một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng lao động trong những ngày không báo trước.

Ngoài ra, nếu người lao động không còn muốn trả lại làm việc hoặc người sử dụng lao động không muốn nhận lại và người lao động đã đồng ý thì còn nhận được các khoản sau:

• Trợ cấp thôi việc để chấm dứt hợp đồng lao động (khoản 2 Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019).
• Khoản tiền bồi thường thêm cho người lao động do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động (khoản 3 Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019).

Mức bồi thường thực tế không giống nhau trong mọi trường hợp mà cần xét đến nhu cầu làm việc tiếp và thỏa thuận của các bên. 

4. Người lao động cần làm gì khi bị sa thải sau khi hết thời hiệu xử lý kỷ luật?

Khi bị sa thải sau khi hết thời hiệu xử lý kỷ luật, người lao động cần phải thực hiện những hành động sau:

• Giữ lại quyết định sa thải: Đây là căn cứ để xác định doanh nghiệp vi phạm quy định về thời hiệu xử lý kỷ luật. 
• Xem xét phương án khiếu nại hoặc khởi kiện: Theo Điều 131 Bộ Luật Lao động năm 2019, khi phát hiện việc sa thải vi phạm quy định về thời hiệu, người lao động có thể khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình. Việc lựa chọn hình thức nào hoàn toàn phụ thuộc vào thực tế vụ việc. 

Tóm lại, khi nhận quyết định sa thải, người lao động nên nhanh chóng bảo toàn chứng cứ và cân nhắc hình thức bảo vệ quyền lợi phù hợp. 

5. Công đoàn có thể hỗ trợ người lao động như thế nào trong trường hợp bị sa thải sau khi hết thời hiệu?

Theo khoản 4 Điều 178 Bộ Luật Lao động năm 2019, trong trường hợp bị sa thải sau khi hết thời hiệu, công đoàn có thể hỗ trợ người lao động bằng cách đại diện cho người lao động trong quá trình giải quyết khiếu nại, tranh chấp lao động cá nhân khi được người lao động ủy quyền.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải 

Khi phát sinh trường hợp hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải, người lao động thường đứng trước nhiều vấn đề pháp lý cần được làm rõ như thời hiệu theo quy định pháp luật,.... Điều này khiến nhu cầu tìm kiếm các dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực này tăng cao. 

Với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw có thể hỗ trợ người lao động trong các vấn đề sau:

• Rà soát thời hiệu xử lý kỷ luật: Xác định thời điểm xảy ra hành vi vi phạm, thời điểm người sử dụng lao động phát hiện vi phạm và các khoảng thời gian có thể ảnh hưởng đến việc tính thời hiệu.
• Đánh giá căn cứ sa thải: Kiểm tra hành vi của người lao động có thuộc trường hợp được áp dụng hình thức kỷ luật sa thải theo quy định pháp luật hay không.
• Kiểm tra trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật: Rà soát việc thông báo, tổ chức họp xử lý kỷ luật, lập biên bản, quyền tham gia và tự bảo vệ của người lao động cũng như thời điểm ban hành quyết định.
• Đánh giá tính hợp pháp của quyết định sa thải: Trên cơ sở hồ sơ và quy định pháp luật, xác định những dấu hiệu có thể khiến quyết định sa thải bị xem xét là trái pháp luật.
• Tư vấn phương án bảo vệ quyền lợi: Hỗ trợ người lao động xác định các yêu cầu phù hợp như nhận lại làm việc, tiền lương trong thời gian không được làm việc, các khoản bảo hiểm và khoản bồi thường theo quy định.
• Hỗ trợ giải quyết tranh chấp: Tùy từng trường hợp, luật sư có thể hỗ trợ người lao động trong quá trình làm việc với doanh nghiệp, khiếu nại hoặc thực hiện thủ tục giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền.

Với những công việc trên, NPLaw cam kết hỗ trợ khách hàng lựa chọn giải pháp phù hợp với quy định pháp luật, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. 

Hết thời hiệu xử lý kỷ luật nhưng vẫn ra quyết định sa thải là vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm, thu nhập và nhiều quyền lợi khác của người lao động. Do đó, khi gặp trường hợp này, người lao động nên nhanh chóng kiểm tra hồ sơ và thời hạn pháp lý liên quan, đồng thời cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ từ luật sư để có phương án xử lý phù hợp.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.