Cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng và trách nhiệm pháp lý

Cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng không chỉ ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý đối với tổ chức, cá nhân liên quan. Vì vậy, việc nắm rõ các quy định của pháp luật về vấn đề này là hết sức cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các quy định pháp luật và giải đáp những thắc mắc thường gặp liên quan đến hành vi này.

I. Tác động của bao bì thực phẩm kém chất lượng đến sức khỏe người tiêu dùng và uy tín thương hiệu

Theo Điều 18 Luật An toàn thực phẩm 2010, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải bảo đảm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Bao bì thực phẩm kém chất lượng có thể làm thôi nhiễm hóa chất độc hại vào thực phẩm, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và làm giảm chất lượng sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp, việc sử dụng bao bì không đạt chuẩn có thể dẫn đến khiếu nại, thu hồi sản phẩm, xử phạt theo quy định pháp luật và làm suy giảm uy tín thương hiệu.

Vì vậy, lựa chọn bao bì thực phẩm đạt tiêu chuẩn không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao hình ảnh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

II. Khái niệm về cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng

Trước khi đánh giá trách nhiệm pháp lý của hành vi cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng, cần hiểu rõ khái niệm và đặc điểm của hành vi này theo quy định pháp luật và thực tiễn.

1. Cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng là gì?

Cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng là hành vi phân phối các vật liệu chứa đựng (nhựa, giấy, kim loại) không đạt chuẩn, chứa chất độc hại hoặc vượt mức quy định của Bộ Y tế. Các sản phẩm này làm biến chất thực phẩm, gây ngộ độc mãn tính hoặc ung thư cho người sử dụng.

2. Các hình thức vi phạm thường gặp trong hoạt động cung cấp bao bì thực phẩm

Trong hoạt động cung cấp bao bì thực phẩm, doanh nghiệp có thể gặp phải nhiều hành vi vi phạm làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, quyền lợi của đối tác và người tiêu dùng. Một số hình thức vi phạm phổ biến gồm:

- Cung cấp bao bì không đúng chất lượng đã cam kết trong hợp đồng hoặc không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

- Sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, nguyên liệu tái chế hoặc vật liệu không được phép tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

- Giao bao bì không đúng mẫu mã, quy cách, kích thước hoặc số lượng theo thỏa thuận giữa các bên.

- Chậm giao hàng hoặc không giao hàng đúng thời hạn, gây ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, kinh doanh của khách hàng.

- Giả mạo hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, như tự ý sử dụng logo, nhãn hiệu, kiểu dáng bao bì của doanh nghiệp khác khi cung cấp bao bì thực phẩm.

- Không thực hiện đúng nghĩa vụ bảo hành, đổi trả hoặc khắc phục lỗi khi bao bì phát sinh khiếm khuyết trong quá trình sử dụng.

- Cung cấp thông tin sai lệch về chất lượng hoặc khả năng sử dụng của bao bì, khiến khách hàng hiểu nhầm và đưa ra quyết định giao dịch không chính xác.

Nhìn chung, việc nhận diện các hình thức vi phạm thường gặp trong hoạt động cung cấp bao bì thực phẩm giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro, lựa chọn nhà cung cấp uy tín và xây dựng các điều khoản hợp đồng chặt chẽ để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

III. Quy định pháp luật về cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng

Các quy định pháp luật về cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng là cơ sở để xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, người tiêu dùng.

1. Pháp luật quy định như thế nào về chất lượng bao bì dùng cho thực phẩm?

Theo Mục 4.14 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/TS 22002-4:2018 (ISO/TS 22002-4:2013), tổ chức cung cấp bao bì thực phẩm phải bảo đảm bao bì phù hợp với mục đích sử dụng và đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Khi có thay đổi về bao bì, tổ chức phải đánh giá tác động đối với an toàn thực phẩm và việc tuân thủ quy định. 

Đồng thời, tổ chức có trách nhiệm cung cấp, cập nhật đầy đủ thông tin liên quan đến an toàn thực phẩm, hướng dẫn sử dụng và các hạn chế của sản phẩm. Trường hợp thông tin được thể hiện trên bao bì, nội dung phải rõ ràng, chính xác và được kiểm soát để tránh sai sót trong quá trình in ấn.

2. Trường hợp nào bị xem là cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng?

Việc cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng được xác định khi bao bì không đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc không bảo đảm chất lượng theo thỏa thuận, gây ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm và quyền lợi của khách hàng. 

Căn cứ khoản 8 Điều 3 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 (điều này được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025), hàng hóa có chất lượng không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc không đúng với thông tin do tổ chức, cá nhân cung cấp có thể được xem là hàng hóa không bảo đảm chất lượng. 

Đồng thời, theo Mục 4.14 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/TS 22002-4:2018, bao bì thực phẩm phải phù hợp với mục đích sử dụng, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác. 

Do đó, trường hợp bao bì được cung cấp không đáp ứng các yêu cầu này, sử dụng vật liệu không an toàn, không đúng quy cách hoặc không đúng chất lượng đã cam kết thì có thể bị xem là cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng và bị xử lý theo quy định của pháp luật.

3. Mức xử phạt đối với hành vi cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng được quy định như thế nào?

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hành vi cụ thể, hành vi cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng có thể bị xử phạt theo Điều 19 Nghị định 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung). Cụ thể:

- Phạt từ 30 - 40 triệu đồng nếu không thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với dụng cụ, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm khi nhập khẩu hoặc xuất khẩu.

- Phạt từ 40 - 60 triệu đồng nếu có hành vi sửa chữa, tẩy xóa hồ sơ, cung cấp thông tin sai sự thật hoặc đưa bao bì thuộc diện phải kiểm tra an toàn thực phẩm ra lưu thông trước khi đáp ứng điều kiện theo quy định.

- Phạt từ 60 - 80 triệu đồng nếu nhập khẩu dụng cụ, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không đáp ứng quy chuẩn, tiêu chuẩn hoặc mức công bố về an toàn thực phẩm.

- Phạt từ 80 - 100 triệu đồng nếu đưa ra thị trường bao bì thuộc diện miễn kiểm tra khi xuất khẩu nhưng bị nước nhập khẩu trả về mà không thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm trước khi lưu thông.

Ngoài phạt tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, đồng thời bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thu hồi, tái xuất, tái chế hoặc tiêu hủy bao bì thực phẩm kém chất lượng theo quy định của pháp luật.

4. Trường hợp nào hành vi cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Không phải mọi trường hợp cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Chỉ khi hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) thì cá nhân, pháp nhân thương mại vi phạm mới bị xử lý hình sự. Cụ thể:

- Sản xuất, buôn bán hàng giả là bao bì thực phẩm có thể bị truy cứu về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 192 Bộ luật này nếu đáp ứng các điều kiện về giá trị hàng giả, thiệt hại hoặc các dấu hiệu định tội khác theo luật.

- Cung cấp bao bì thực phẩm không bảo đảm an toàn, làm thực phẩm bị nhiễm chất độc hại, gây ngộ độc hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng có thể bị truy cứu về Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật này.

- Trường hợp cung cấp bao bì có chứa chất cấm, hóa chất độc hại hoặc sử dụng tài liệu, chứng nhận giả để đưa sản phẩm ra thị trường thì tùy tính chất, mức độ vi phạm còn có thể bị xử lý về các tội danh khác theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Như vậy, hành vi cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Điều 192, Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025); nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì người vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

5. Tranh chấp liên quan đến chất lượng bao bì thực phẩm được giải quyết như thế nào?

Theo khoản 1 Điều 54 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến chất lượng bao bì thực phẩm, người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh có thể lựa chọn một trong các phương thức sau:

- Thương lượng: Người tiêu dùng và bên cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng tự trao đổi để thống nhất phương án giải quyết, như đổi trả hàng, hoàn tiền, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả mà không cần bên thứ ba can thiệp.

- Hòa giải: Nếu thương lượng không thành, các bên có thể yêu cầu tổ chức hoặc cá nhân có chức năng hòa giải hỗ trợ tìm tiếng nói chung. Khi đạt được thỏa thuận, các bên thực hiện theo nội dung đã thống nhất.

- Trọng tài: Trường hợp giữa các bên có thỏa thuận trọng tài, tranh chấp có thể được giải quyết tại Trung tâm Trọng tài. Phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm và các bên phải thi hành theo quy định của pháp luật.

- Tòa án: Nếu không thể giải quyết bằng các phương thức trên hoặc không có thỏa thuận trọng tài, người tiêu dùng có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu buộc bên cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng bồi thường thiệt hại, đổi trả sản phẩm hoặc thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Các phương thức trên có thể được thực hiện trực tiếp, trực tuyến hoặc bằng hình thức khác theo quy định của pháp luật. Tùy tính chất vụ việc và mong muốn của các bên, việc lựa chọn phương thức phù hợp sẽ giúp giải quyết tranh chấp nhanh chóng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

IV. Giải đáp các thắc mắc về cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng

Dưới đây là giải đáp một số thắc mắc thường gặp liên quan đến hành vi cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng theo quy định của pháp luật.

1. Bao bì thực phẩm không đạt tiêu chuẩn có được phép tiếp tục sử dụng không?

Theo khoản 2 Điều 18 Luật An toàn thực phẩm 2010, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm phải được sản xuất từ vật liệu an toàn, không thôi nhiễm các chất độc hại, mùi vị lạ vào thực phẩm và phải bảo đảm chất lượng thực phẩm trong thời hạn sử dụng. 

Do đó, nếu bao bì thực phẩm không đạt tiêu chuẩn, không đáp ứng các điều kiện an toàn nêu trên thì không được tiếp tục sử dụng để bao gói hoặc chứa đựng thực phẩm. Tổ chức, cá nhân phải thay thế hoặc khắc phục để bảo đảm bao bì đáp ứng quy định trước khi đưa vào sử dụng. 

Trường hợp vẫn sử dụng bao bì thực phẩm kém chất lượng, tùy tính chất và mức độ vi phạm, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật.

2. Đơn vị kinh doanh có phải chịu trách nhiệm khi mua phải bao bì kém chất lượng từ nhà cung cấp không?

Việc mua bao bì thực phẩm kém chất lượng từ nhà cung cấp không đương nhiên miễn trừ trách nhiệm của đơn vị kinh doanh nếu vẫn đưa sản phẩm ra thị trường.

Theo khoản 2 Điều 16 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 (sửa đổi bổ sung bởi khoản 10 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025), tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, thông tin về chất lượng, hướng dẫn sử dụng và các tài liệu liên quan trước khi lưu thông; đồng thời không được kinh doanh hàng hóa không bảo đảm chất lượng. Bên cạnh đó, Điều 18 Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải bảo đảm an toàn, không thôi nhiễm chất độc hại vào thực phẩm.

Do đó, trước khi sử dụng bao bì thực phẩm, đơn vị kinh doanh phải kiểm tra và bảo đảm bao bì đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm. Nếu biết hoặc phải biết bao bì thực phẩm kém chất lượng nhưng vẫn sử dụng để sản xuất, kinh doanh thì vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật, kể cả khi lỗi ban đầu xuất phát từ nhà cung cấp. Trường hợp thiệt hại phát sinh do lỗi của nhà cung cấp, đơn vị kinh doanh có quyền yêu cầu bồi thường hoặc xử lý trách nhiệm theo hợp đồng và quy định của pháp luật.

3. Có thể yêu cầu đổi trả hoặc bồi thường khi phát hiện bao bì không đạt chất lượng không?

Khi phát hiện bao bì thực phẩm kém chất lượng không đúng với tiêu chuẩn đã công bố, hợp đồng hoặc không bảo đảm an toàn, bên mua có quyền yêu cầu đổi trả hoặc bồi thường thiệt hại trong trường hợp việc cung cấp bao bì gây thiệt hại.

Theo Điều 4 và Điều 5 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người tiêu dùng có quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản; được cung cấp sản phẩm, hàng hóa đúng chất lượng và có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Đồng thời, khoản 1 Điều 18 Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải được làm từ vật liệu an toàn, không thôi nhiễm chất độc hại và bảo đảm chất lượng thực phẩm trong quá trình sử dụng.

Theo đó, nếu bao bì thực phẩm kém chất lượng không đáp ứng các điều kiện an toàn hoặc không đúng chất lượng đã thỏa thuận, bên mua có quyền yêu cầu bên cung cấp đổi sản phẩm, nhận lại hàng, hoàn tiền hoặc bồi thường thiệt hại theo hợp đồng và quy định của pháp luật. Trường hợp các bên không tự thỏa thuận được, tranh chấp có thể được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc Tòa án theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.

4. Bao bì thực phẩm nhập khẩu có phải đáp ứng tiêu chuẩn tại Việt Nam không?

Căn cứ khoản 1 Điều 38 Luật An toàn thực phẩm 2010, vật liệu bao gói, dụng cụ chứa đựng thực phẩm nhập khẩu phải đáp ứng các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và chịu sự kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định.

Vì vậy, bao bì thực phẩm nhập khẩu không chỉ phải đáp ứng tiêu chuẩn của nước sản xuất mà còn phải tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam về chất lượng và an toàn thực phẩm. Trường hợp không đáp ứng các yêu cầu này, bao bì có thể bị từ chối lưu thông, thu hồi hoặc xử lý theo quy định của pháp luật.

5. Cần chuẩn bị những tài liệu gì để chứng minh bao bì thực phẩm kém chất lượng?

Để chứng minh bao bì thực phẩm kém chất lượng, doanh nghiệp hoặc cá nhân nên chuẩn bị đầy đủ các tài liệu, chứng cứ sau:

- Hợp đồng mua bán, đơn đặt hàng hoặc các thỏa thuận về tiêu chuẩn, chất lượng của bao bì.

- Hóa đơn, chứng từ giao nhận để chứng minh nguồn gốc và quá trình giao dịch.

- Biên bản kiểm tra, biên bản nghiệm thu hoặc biên bản xác nhận tình trạng bao bì khi phát hiện lỗi.

- Kết quả kiểm nghiệm, giám định chất lượng của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc đơn vị kiểm định được công nhận.

- Hình ảnh, video, mẫu bao bì thực tế thể hiện các lỗi như không đúng chất liệu, quy cách, kích thước hoặc không bảo đảm an toàn.

- Email, tin nhắn hoặc văn bản trao đổi với nhà cung cấp về việc khiếu nại, yêu cầu đổi trả hoặc khắc phục vi phạm.

- Tài liệu chứng minh thiệt hại, như chi phí thu hồi sản phẩm, chi phí thay thế bao bì hoặc thiệt hại phát sinh do việc sử dụng bao bì không đạt chất lượng.

Việc chuẩn bị đầy đủ các tài liệu trên sẽ giúp chứng minh bao bì thực phẩm kém chất lượng, bảo vệ quyền lợi của bên bị thiệt hại và là căn cứ để yêu cầu đổi trả, bồi thường hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật.

V. Cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng có nên liên hệ luật sư không? Liên hệ NPLaw như thế nào?

Khi phát sinh tranh chấp liên quan đến cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng, doanh nghiệp nên liên hệ luật sư ngay từ giai đoạn đầu để được tư vấn về căn cứ pháp lý, đánh giá chứng cứ và lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Luật sư có thể hỗ trợ rà soát hợp đồng, xác định trách nhiệm của nhà cung cấp, soạn thảo văn bản yêu cầu đổi trả hoặc bồi thường, đại diện đàm phán và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp trong quá trình giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án.

Nếu cần hỗ trợ, doanh nghiệp có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về các vấn đề pháp lý liên quan đến cung cấp bao bì thực phẩm kém chất lượng, bao gồm đánh giá hồ sơ, tư vấn hướng xử lý, hỗ trợ thu thập chứng cứ, soạn thảo văn bản pháp lý và tham gia giải quyết tranh chấp. Khách hàng có thể kết nối với NPLaw thông qua đường dây nóng (hotline), email, website hoặc trực tiếp tại văn phòng để được luật sư tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.